Corruptio optimi pessima (korruptimi i më të mirëve është më i keqi)

Tranzicioni dhe modeli shqiptar i reformave

Wednesday, 12 December 2007

Jordan DACINga Jordan DACI - Fjala reformë, vjen nga frëngjishtja (réforme) që do të thotë ndryshimi me qëllim përmirësimin e një gjendje apo të një sistemi, që është me të meta ose është i dëmtuar. Në Shqipëri, reformat në përgjithësi, në aspektin praktik, shpesh kanë rezultuar me të kundërtën e kuptimit përmbajtjesor të tyre, madje deri në prishjen e asaj që ishte e rregulluar më parë, rrjedhojë e mendësisë së gabuar se historia fillon me mua. Në këto 17 vjet, të pas rrëzimit të diktaturës komuniste, Shqipëria ndërmori reforma të shumta, me synim zhvillimin e demokracisë pluraliste dhe të ekonomisë së lirë të tregut. Megjithatë, për fatin e keq të shqiptarëve, përsëri vendi ynë, ndonëse me burime të pasura natyrore dhe njerëzore, vazhdon të mbetet i varfër, ku ende shumë familje shqiptare diskutojnë bukën e gojës. Ndërkohë, vendet fqinjët me ne, ndonëse gjatë viteve 90-të, u përfshirë drejtpërdrejtë në luftërat gjatë shpërbërjes së ish Jugosllavisë, kanë arritur të jenë më të suksesshëm në reformat e tyre, duke përafruar standardin e jetesës të tyre, me atë të vendeve evropiane.
          Në Shqipëri, tranzicioni i vështirë dhe i tejzgjatur, tregon mos suksesin apo dështimin e reformave, në thelb të gabuara, madje jo rrallë të zhvilluara me synim përmbushjen e interesave politike të ngushta dhe dritëshkurtra. Tek ne, reforma ka shërbyer si mjeti më i mirë për të justifikuar spastrimet e herëpashershme politike të administratës, të promovimit të njerëzve pa merita, të riciklimit të personave të cilët kanë provuar të jenë dështak të përkryer, si edhe të prishjes të atyre reformave që kanë provuar të jenë të suksesshme. Ky tranzicion i gjatë, i egër dhe me pasoja shkatërruese, sigurisht duket se do të vazhdojë gjatë, përsa kohë asnjë forcë politike nuk do të marrë përsipër koston fillestare elektorale, të paguajnë “haracin” e dhimbjeve, që i shkaktojnë reformat e mirëfillta, të mirëmenduara dhe efektive. Realiteti tregon të kundërtën, se filozofia e reformave të ndërmarra në Shqipëri, nuk bazohet aspak në sakrificën për të arritur objektiva të qëndrueshme dhe afatgjatë, por bazohet në përfitimin partiak elektoral, kuptohet një përfitim sa i dëmshëm aq edhe i përkohshëm. Dhe nuk ka sesi të ndodhë ndryshe, përsa kohë reformat iu besohen njerëzve të katapultuar nga klanet e politike dhe për fatin e keq, në jo pak raste të paraprirë nga promovimet e medias, në shërbim të këtyre klaneve. Për më tepër, reformat në Shqipëri, në shumicën e rasteve, janë shembull i regresit, që tentojnë thellimin e dukshëm të pabarazisë shoqërore dhe pengojnë fuqizimin e demokracisë sa më funksionale.
           Çdo periudhë tranzicioni për nga natyra përfaqëson një gjendje jo normale dhe ku marrëdhëniet shoqërore pësojnë shumë shmangie dhe deformime nga normaliteti. Nga ana tjetër, vetë kalimi nga sistemi komunist në sistemin kapitalist, shoqërohet me ndryshim dhe përmbysje të raporteve shoqërore, që bazoheshin në përparësitë e krijuara pa meritë nga shtresa e njerëzve, që tani duan me çdo kusht t’i ruajnë përparësitë, privilegjet, prandaj kjo shtresë edhe në rastin më të rëndomtë, është e gatshme të bëjnë gjithçka, të përdorë çdo mjet, për të ripozicionuar veten në sistemin e ri. Rrjedhimisht, një transformim i tillë, për nga vetë natyra ka prirje të jetë i bazuar në pabarazi dhe padrejtësi shoqërore ndaj njerëzve, të cilët janë të prirur të respektojnë, ligjin dhe rendin shoqëror, gjithashtu dhe vlerat njerëzore universale. Për këtë arsye, shumica e anëtarëve të shoqërisë janë në fakt viktimat e para të një transformimi të tillë. Në këto kushte, shteti, si rregullator i shoqërisë ose siç preferonte ta quante Hobsi si një “krijesë artificiale” dhe njëkohësisht si një “Zot i Vdekshëm”, duhet të kujdeset që të garantojë barazi mundësish për të gjithë shoqërinë. Në këtë kuptim, gjatë periudhave të tranzicionit jo vetëm që është i justifikuar, por është edhe i domosdoshëm një rol më aktiv i shtetit në rregullimin e marrëdhënieve të shoqërisë. Është i njohur fakti që sa më shumë liri aq më pak barazi dhe anasjelltas. Sigurisht, edhe vetë demokracia si një sistem ku mbrohet interesi i përgjithshëm i popullit dhe i cili garanton ushtrimin e pushtetit shtetëror në përputhje me vullnetin e tij, si mbajtësi i vetëm i pushtetit etj, nuk mund të ekzistojë si e tillë pa ndërhyrjen e shtetit. Nga kjo pikëpamje, një demokraci që zhvillohet vetvetiu dhe ku shteti jo vetëm nuk ndërhyn, por përkundrazi kontribuon dukshëm në thellimin e pabarazisë së mundësive për anëtarët e shoqërisë, në fakt shndërrohet në një oligarki, duke qenë se në këto kushte shteti i shërben vetëm klasës qeverisëse dhe asaj sunduese, e cila në çdo rast përfaqëson një shtresë, një numër shumë të vogël personash. Demokracia është e vërtetë, nëse arrin të sigurojë mbrojtjen e interesit të përgjithshëm të shoqërisë, që në thelb duhet të jetë objektivi kryesor i cilësdo qeveri, pavarësisht orientimit programor të saj. Në fakt, interesi i përgjithshëm i shoqërisë , siguron jo vetëm unitet e saj, por edhe vetë ekzistencën e shtetit, i cili nuk është asgjë tjetër vetëm se një organizim i krijuar nga shoqëria, për të mbrojtur pikërisht interesin e përgjithshëm të saj. Për rrjedhojë, çdo reformë, e cila nuk ka në themel të saj një politikë sociale dhe që nuk siguron barazi mundësish për të gjithë anëtarët e shoqërisë, jo vetëm që do të përkeqësojë marrëdhëniet në një shoqëri të caktuar, por për më tepër nuk i shërben ndërtimit të një demokracie të vërtetë funksionale. Duke iu referuar, reformës dhe kuptimit të shformuar të saj, që gjen pasqyrim të plotë në reformën e tipit shqiptar mund të themi, që ajo çfarë ka ndodhur në Shqipëri, është ajo çfarë romakët e identifikonin si korruptimi i më të mirëve, i cili është më i keqi (corruptus optimi pessima). Kjo pasi, si rregull, klasa politike dhe klasa sunduese ekonomike e intelektuale, janë personat që në të vërtetë do të duhet të mbronin vlerat universale të demokracisë dhe të barazisë së mundësive të njerëzve dhe të siguronin ndërtimin e një shteti ideal, që për Rusoin do të ishte “ai shtet ku asnjë nuk do të ishte aq i pasur sa të blinte tjetrin dhe asnjë nuk do të ishte aq i varfër sa të shiste veten”. Sigurisht, korruptimi në këtë rast, nuk nënkupton marrjen ose dhënien e mitës (ndonëse edhe kjo dukuri është shumë e përhapur), por për korruptimin e parimeve dhe të vlerave njerëzore, që përbën një dukuri mjaft të pranishme dhe të dukshme në shoqërinë tonë post-komuniste. Tashmë, është koha që reformat të orientohen drejt zhvillimit ekonomik, shoqëror dhe politik të vendit, pa pasur parasysh koston politike të tyre. Ajo parti, e cila do të sakrifikonte pushtetin për zhvillimin e vendit, është partia që shumë shqiptarë e ëndërrojnë. Por lind pyetja: A ka, vallë, në mesin tonë një parti, e cila do të bënte një gjë të tillë?! Për fatin e keq, këtë përgjigje nuk mund ta jap askush, por vetëm historia, e cila deri më tani, ka provuar të kundërtën. Le të shpresojmë që edhe shteti ynë një ditë të jetë si shteti ideal i Rusoit, ku çdo shqiptar nuk do të ishte aq i varfër sa të shiste vetëm dhe asnjë shqiptar nuk do të ishte aq i pasur sa të blinte një shqiptar tjetër. Ajo çfarë i ka munguar, vazhdon t’i mungojë dhe për të cilën ka nevojë Shqipëria, është hartimi dhe ndërmarrja e një politike sociale afatgjatë, si kusht i vetëm për të garantuar një demokraci të shëndoshë, një paqe sociale dhe një popull më të aftë për të administruar votën e tij.

Botuar në gazetën "Sot"

  • 6 vota. Mesatarja e 5.00 të 5.

Komentet

  • navigable
    Ꮋey, I think your ƅlog might Ƅe having browser compatibility issսes.
    When I look at your blog in Ie, it looks fine but
    when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quiⅽk heads up!
    Other then that, very good blog!
  • navigable
    Ꮋey, I think your ƅlog might Ƅe having browser compatibility issսes.
    When I look at your blog in Ie, it looks fine but
    when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quiⅽk heads up!
    Other then that, very good blog!
  • knife sharpener as seen on tv reviews
    Megjithatë, për fatin e keq të shqiptarëve, përsëri vendi ynë, ndonëse me burime të pasura natyrore dhe
  • video slideshow maker
    kanë arritur të jenë më të suksesshëm në reformat e tyre, duke përafruar standardin e jetesës të tyre, me atë të vendeve evropiane.
  • whirlpool washer parts
    kanë arritur të jenë më të suksesshëm në reformat e tyre, duke përafruar standardin e jetesës të tyre, me atë të vendeve evropiane. <a href="http://whirlpoolwasherpartss.com">whirlpool washer parts</a>
  • aron
    • 6. aron Më 27/06/2012
  • http://davisfurniture.livejournal.com
    It is a very informative post.Thanks for sharing and appreciation of this post.......
  • gifts delivery Pakistan
    Excellent. Please keep up the good work for the concise and informative articles. This is more informative than other media, I really like following your blog as the articles are so simple to read..

    gifts Pakistan
  • Penny Auctions
    and its very informative too..
  • <strong><a href=
    This is a wonderful article, So much info given in it.Thank you for the efforts you made to inform us.

    <strong><a href="http://bidcandy.com">Penny Auction</a></strong>
  • Help With Essay Writing
    Though you make some VERY fascinating points, youre going to have to do more than
    Cheap Essays UK Help Me Write My Essay Buy UK Essay Online
  • seo service
    this is the brilliant way of working
    copywriting services uk
  • Aaron D. Przybylski
    • 13. Aaron D. Przybylski Më 16/05/2012
    Your blog is very impressive!!Nice post. This is the way I like to see informational content written. This post is different from what I read on most blog. And it has so many valuable things to learn. Thank you for your sharing!
    <a href="http://flowers-virginia.com/florists-in-Virginia.html">virginia beach</a>
  • flowers in new york city
    This is a wonderful article, So much info given in it, These type of articles keeps the users interest in the website, keep on sharing more... good luck.
  • Anthony
    • 15. Anthony Më 12/05/2012
    The post is very nicely written and it contains many useful facts. I am happy to find your distinguished way of writing the post. Now you make it easy for me to understand and implement. Thanks for sharing with us, Keep it up.. !
    <a href="http://flower2newyork.com/send-flowers-to-Newyork.html">flowers in new york city</a>
  • iforsikring.dk
    Very interesting article. Content has been written in very nice manner. I enjoy reading this kind of stuff. Thanks for sharing good knowledge.
  • JacksonCruz
    • 17. JacksonCruz Më 10/05/2012
    Your Post has a lot of great information and it has really helped me alot. Do you have any other posts about this topic? Thanks for sharing with us.
    <a href="http://flowers-michigan.com/florists-in-Michigan.html">florist lansing michigan</a>
  • datingsites
    Thanks a lot for sharing such an informative post, it's really well written. I arrive on here all the time and am floored with the fresh information here! This is a great website.
  • rechnerkredit.net
    Interesting post and I really like your take on the issue. I now have a clear idea on what this matter is all about. Thank you so much.
    <a href="http://www.vencuentroorientacion.es/e/14.html">rechnerkredit.net</a>
  • organogold com
    I am very enjoyed for this blog. Its an informative topic. It help me very much to solve some problems. Its opportunity are so fantastic and working style so speedy. I think it may be help all of you.
  • Singapore dentist
    Thanks for the amazing content on your blog I am very interested in this article and you have really helped me.

  • Hechizos de Amor
    Reading is my passion. Browsing through your site gives me a lot of knowledge in so many ways. Thank you for the efforts you made in writing and sharing your points of view. Looking forward to learn some more from you. Keep it up.
  • breville ikon juicer review
    Great blog. All posts have something to learn. Your work is very good and i appreciate you and hopping for some more informative posts.keep writing…
  • spotlight123
    • 24. spotlight123 Më 04/04/2012
    This is a great inspiring article.I am pretty much pleased with your good work. <a href="http://www.trustmymechanic.com/check-engine-light.html">check engine light on</a>
  • mera
    • 25. mera Më 07/02/2012
    I had a desire to begin my own organization, nevertheless I did not have enough amount of cash to do that. Thank heaven my close dude told to utilize the mortgage loans. Thus I received the sba loan and made real my dream.
    Scholarships For Women
  • era
    • 26. era Më 07/02/2012
    Though you make some VERY fascinating points, youre going to have to do more than bring up a few things that may be different than what weve already heard. What are trying to say here? What do you want us to think
    Trendy Top
  • brenda
    • 27. brenda Më 12/01/2012
    Unë mendoj se gjërat janë më të mira tani se sa ishte më parë në këtë fushë dhe jam i sigurt se ajo do të jetë në rregull edhe në të ardhmen.
    Oferte Arieseni
  • Lim
    • 28. Lim Më 16/11/2011
    Thanks for this post. It's a great article that provides information to many people. e-discovery
  • 1018 steel
    nice post
  • pacquiao vs marquez tickets
    We got a grab a book from our local library but I think I learned more from this post. I am very glad to see such great information being shared freely out there.
  • Web Designer Qatar
    Pretty good job. I just came across your blog and wanted to say I really enjoyed reading your posts. Anyway I'll be subscribing to your feed and I hope you post soon..
  • custom presentation folders
    Well, I am so excited that I have located your post because I have been searching for some information on this for almost three hours! You’ve helped me a lot indeed and by reading this post I have found many new and useful information about this subject!

Shih më shumë komente