Kreu II Llojet e provave

Seksioni I Dëshmia :
Seksioni II Pyetja e të pandehurit dhe e palëve private :
Seksioni III Ballafaqimet :
Seksioni IV Njohjet :
Seksioni V Eksperimenti :
Seksioni VI Ekspertimi :
Seksioni VII Provat materiale
Seksioni VIII Dokumentet

Seksioni I Dëshmia

Neni  153
Objekti dhe kufijtë e dëshmisë

1.  Dëshmitari  pyetet  për  faktet  që  përbëjnë  objekt  prove.  Ai  nuk  mund  të    dëshmojë  për qëndrimin  moral  të  të  pandehurit,  përveçse  kur  çështja  lidhet  me  fakte  që  vlejnë  për  përcaktimin  e personalitetit të tij në  lidhje me  veprën penale  dhe me  rrezikshmërinë  shoqërore.
2.  Pyetja  e  dëshmitarit  mund  të  shtrihet  edhe  në  marrëdhëniet  e  farefisnisë  dhe    të  interesave  që ekzistojnë  ndërmjet  dëshmitarit  dhe  palëve  apo  dëshmitarëve  të    tjerë,  si  dhe  mbi  rrethanat,  vërtetimi  i të  cilave  është  i  nevojshëm  për  vlerësimin  e    besueshmërisë  së  tij.  Dëshmia  mbi  faktet  që  shërbejnë  për të  përcaktuar  personalitetin  e  të  dëmtuarit  nga  vepra  penale  pranohet  vetëm  kur  akuza  e  të    pandehurit duhet të çmohet në  raport  me sjelljen e të  dëmtuarit.
3.  Dëshmitari  pyetet  për  fakte  të  caktuara.  Ai  nuk  mund  të  dëshmojë  për  çka  flitet  në  publik  dhe as  të  shprehë  vlerësime  personale,  me  përjashtim  të  rasteve  kur    ato  nuk  mund  të  ndahen  nga  dëshmia për faktet.

Neni  154
Dëshmia indirekte

1.  Kur  dëshmitari,  për  njohjen  e  fakteve,  u  referohet  personave  të  tjerë,    gjykata,  me  kërkesën  e palës  ose edhe  kryesisht urdhëron që  këta të thirren për të  dëshmuar.
2.  Mosrespektimi  i  dispozitës  së  paragrafit  1  i  bën  të  papërdorshme  thëniet  mbi    faktet,  të  cilat dëshmitari  i  ka  mësuar  nga  persona  të  tjerë,  me  përjashtim  të  rasteve  kur  pyetja  e  tyre  është  e  pamundur për shkak se kanë  vdekur,  janë  të sëmurë rëndë   ose  nuk gjenden.
3.  Dëshmitari  nuk  mund  të  pyetet  për  fakte  që  i  ka  mësuar  nga  personat  që    janë  të  detyruar  të ruajnë  sekretin  profesional  ose  shtetëror,  me  përjashtim  të    rasteve  kur  këta  persona  kanë  deklaruar  për të njëjtat fakte ose i  kanë  përhapur ato  me ndonjë  mënyrë tjetër.
4. Nuk mund të përdoret  dëshmia  e  atij që refuzon ose që  nuk është në  gjendje  të tregojë  personin ose burimin nga  të cilët ka  marrë dijeni për faktet që  pyetet.

Neni  155
Zotësia për  të dëshmuar

1.  Çdo  person  ka  zotësi  për  të  dëshmuar,  me  përjashtim  të  atyre  që  për  shkak  të  të  metave mendore ose fizike  nuk janë  në gjendje të  dëshmojnë.
2.  Kur  për  vlerësimin  e  thënieve  është  i  nevojshëm  verifikimi  i  aftësive  fizike  ose  mendore  për  të bërë dëshmi, gjykata  edhe  kryesisht mund të urdhërojë  verifikimet përkatëse.

Neni  156
Papajtueshmëria me detyrën e dëshmitarit

1. Nuk mund të pyeten si  dëshmitarë:

  1. personat  që,  për  shkak  të  metash  fizike  ose  psikike,  nuk  janë  në  gjendje  të  bëjnë  dëshmi  të rregullt;
  2. të  pandehurit  në  një  vepër  penale  të  përbashkët  ose  në  një  procedim  të  lidhur  edhe  kur  ndaj tyre  është  dhënë  vendimi  i  mosfillimit  të  çështjes,  i  pafajësisë  ose  i    dënimit,  me  përjashtim  të  rasteve kur vendimi i  pafajësisë ka  marrë formë të  prerë;
  3. ata që  në të njëjtin procedim kryejnë  ose kanë  kryer funksionin e  gjyqtarit ose të  prokurorit;
  4. i padituri civil.

Neni  157
Detyrimet e dëshmitarit

1.  Dëshmitari  është  i  detyruar  të  paraqitet  në  gjykatë,  t’u  përmbahet  urdhrave  të  saj  dhe  t’u përgjigjet me vërtetësi pyetjeve  që i  bëhen.
2.  Dëshmitari  nuk  mund  të  detyrohet  të  dëshmojë  për  fakte,  nga  të  cilat  mund  të  lindte përgjegjësia  penale  për të.

Neni  158
Përjashtimet  nga detyrimi për  të dëshmuar 
(Ndryshuar pika  “a” me ligjin  nr.8813,  datë 13.6.2002)

1. Nuk janë  të detyruar të  dëshmojnë:

a)  gjinia  ose  krushqia  e  afërt  e  të  pandehurit,  sipas  përcaktimeve  të  nenit  16,  me  përjashtim  të rasteve  kur  kanë  bërë  kallëzim  ose  ankim  ose  kur  ata  apo  një  i  afërm  i  tyre  janë  të  dëmtuar  nga  vepra penale;
b) bashkëshorti për faktet  e mësuara nga  i pandehuri  gjatë jetës bashkëshortore;
c) bashkëshorti i ndarë nga  i pandehuri;
ç) ai që  edhe pse nuk është bashkëshort  i të pandehurit, bashkëjeton ose ka   bashkëjetuar me  të;
d)  ai që  është i lidhur me  të pandehurin me marrëdhënie  birësimi.

2.  Gjykata  u  bën  të  njohur  personave  të  mësipërm  të  drejtën  për  të  mos  dëshmuar  dhe  i  pyet  ata nëse duan të përfitojnë  nga  kjo e  drejtë.  Mosrespektimi i këtij rregulli  e  bën të  pavlefshme dëshminë.

Neni  159
Ruajtja e sekretit profesional

1.  Nuk  mund  të  detyrohen  të  dëshmojnë  për  sa  dinë  për  shkak  të    profesionit,  me  përjashtim  të rasteve  kur kanë  detyrimin që t’ua  referojnë  autoriteteve  proceduese:

a)  përfaqësuesit  e  besimeve  fetare,  statutet  e  të  cilëve  nuk  janë  në  kundërshtim  me  rendin  juridik shqiptar;
b) avokatët, përfaqësuesit  ligjorë dhe  noterët;
c) mjekët, kirurgët, farmacistët, obstetrët dhe  kushdo që ushtron një profesion  shëndetësor;
ç)  ata  që  ushtrojnë  profesione  të  tjera,  të  cilëve  ligji  u  njeh  të    drejtën  të  mos  dëshmojnë  për  ato që lidhen me sekretin profesional.

2.  Gjykata,  kur  ka  arsye  të  dyshojë  se  pretendimi  i  bërë  nga  këta  persona  për  t’iu  shmangur dëshmisë  nuk  ka  baza,  urdhëron  verifikimet  e  nevojshme.  Kur  ai  rezulton  pa  baza,  gjykata  urdhëron  që dëshmitari të deponojë.
3.  Dispozitat  e  parashikuara  nga  paragrafi  1  dhe  2  zbatohen  edhe  për    gazetarët  profesionistë lidhur  me  emrat  e  personave  nga  të  cilët  ata  kanë  marrë  të    dhëna  gjatë  ushtrimit  të  profesionit  të  tyre. Por,  kur  të  dhënat  janë  të  domosdoshme  për  të  provuar  veprën  penale  dhe  vërtetësia  e  këtyre  të dhënave  mund  të  dalë  vetëm  nëpërmjet  identifikimit  të  burimit,  gjykata  urdhëron  gazetarin  që  të  tregojë burimin e  informacionit të tij.

Neni  160
Ruajtja e sekretit shtetëror

1.  Nëpunësit  shtetërorë,  nëpunësit  publikë  dhe  të  ngarkuarit  me  një  shërbim  publik  janë  të detyruar të mos  dëshmojnë  për faktet që  janë sekret  shtetëror.
2.  Kur  dëshmitari  pretendon  se  fakti  përbën  sekret  shtetëror,  organi  procedues  kërkon konfirmimin me shkrim të  organit kompetent shtetëror.
3.  Kur  sekreti  konfirmohet  dhe  prova  nuk  është  thelbësore  për  zgjidhjen  e    çështjes,  dëshmitari nuk  pyetet,  ndërsa  kur  prova  është    thelbësore,organi  procedues  vendos  pezullimin  e  çështjes  derisa  të japë  përgjigje organi më  i  lartë i  administratës  shtetërore.  Pas  kësaj dëshmitari detyrohet të dëshmojë.
4.  Kur  tridhjetë  ditë  nga  njoftimi  i  kërkesës,  organi  shtetëror  kompetent  nuk  jep  konfirmimin  e sekretit, dëshmitarit i kërkohet të  dëshmojë.
5.  Oficerët  dhe  agjentët  e  policisë  gjyqësore,  si  dhe  personeli  i  shërbimit    informativ  nuk  mund  të detyrohen  të  tregojnë  emrat  e  informatorëve  të  tyre.  Informacionet  e  dhëna  prej  tyre  nuk  mund  të merren dhe as  të përdoren në  qoftë se këta  zyrtarë nuk pyeten si dëshmitarë lidhur  me informacionin.

Neni  161
Përjashtimi  i sekretit

1.  Nuk  mund  të  jenë  objekt  i  sekretit  shtetëror  të  dhënat  ose  dokumentet  që    lidhen  me  veprat penale,  të  cilat  synojnë  përmbysjen  e  rendit  kushtetues.  Natyra  e  veprës  penale  përcaktohet  nga  organi procedues.
2. Kur nuk pranohet përjashtimi i sekretit  njoftohet  organi kompentent shtetëror.

Neni  162
Marrja e dëshmisë  së Presidentit të Republikës  dhe të nëpunësve të lartë të shtetit

1.  Dëshmia  e  Presidentit  të  Republikës  merret  në  selinë  ku  ai  ushtron  funksionin  e  Kryetarit  të Shtetit. 2.  Kur  duhet  të  merret  dëshmia  e  Kryetarit  të  Kuvendit,  Kryetarit  të  Këshillit  të  Ministrave, Kryetarit  të  Gjykatës  Kushtetuese  ose  Kryetarit  të  Gjykatës  së  Lartë,  këta  mund  të  kërkojnë  të  pyeten në  selinë  ku  ushtrojnë  detyrën  e  tyre.  Kur  gjykata  e    çmon  të  domosdoshme  paraqitjen    e  tyre  për  të kryer një veprim njohjeje  ose ballafaqimi, procedohet në  format e  zakonshme.

Neni  163
Marrja e dëshmisë  së nëpunësve diplomatikë

1.  Kur  duhet  të  pyetet  një  nëpunës  diplomatik  ose  një  i  ngarkuar  me  mision  diplomatik  jashtë shtetit,  për  kohën  që  ndodhen  jashtë  territorit  të  shtetit  shqiptar,    kërkesa  për  marrjen  në  pyetje  i transmetohet,  nëpërmjet  Ministrisë  së  Drejtësisë,  organit  diplomatik  ose  konsullor  shqiptar,  përveç rasteve  kur çmohet e domosdoshme paraqitja  e  tyre.   2.  Për  marrjen  e  deponimeve  nga  nëpunësit  diplomatikë  të  një  shteti  të  huaj  të    akredituar  pranë shtetit shqiptar, respektohen konventat dhe  zakonet  ndërkombëtare.

Neni  164
Shoqërimi  i detyrueshëm

1.  Kur  dëshmitari,  i  thirrur  rregullisht,  nuk  paraqitet  në  vendin,  ditën  dhe  orën  e    caktuar,  pa  patur pengesa  të ligjshme,  gjykata  mund të urdhërojë shoqërimin e    detyrueshëm.
2. Personi i shoqëruar  me  detyrim nuk  mund të mbahet në dispozicion tej kohës  së nevojshme për praninë  e  tij dhe  sidoqoftë  jo më  shumë se njëzet e katër orë.
3. Dispozitat e paragrafëve 1  dhe 2  vlejnë  edhe për ekspertin dhe  përkthyesin.

Neni  165
Përgjegjësia për  dëshmi  të rreme ose  refuzim  për  të dëshmuar

1. Kur gjatë pyetjes  dëshmitari bën thënie  kontradiktore,  jo të plota  ose që  janë  në kundërshtim  me provat  e  marra,  gjykata  ia  vë  në  dukje  duke  e  paralajmëruar  për    dëshmi  të  rreme.  Të  njëjtin paralajmërim i bën  edhe  dëshmitarit që pa  të drejtë  nuk pranon të  dëshmojë.
2.  Kur  dëshmitari  ngul  këmbë  në  mospranimin  për  të  dëshmuar  ose  kur  del  se    dëshmitari  bën dëshmi të rreme, gjykata i  kërkon prokurorit që të  procedojë sipas  ligjit.

Seksioni II Pyetja e të pandehurit dhe e palëve private

Neni  166
Kërkesa  për  pyetjen

1.  I  pandehuri  dhe  i  padituri  civil  pyeten  në  qoftë  se  bëjnë    kërkesë  ose  kur  u    kërkohet  dhe  ata japin pëlqimin.  Po kështu  edhe  paditësi civil,  përveç  rastit  kur duhet të   pyetet si dëshmitar.

Neni  167
Pyetja e një personi të  marrë  si i pandehur  në  një procedim  të lidhur
 

1.  Personat  e  marrë  si  të  pandehur  në  një  procedim  të  lidhur,  ndaj  të  cilëve    procedohet  ose  është proceduar veç  e  veç,  pyeten me kërkesën e  palës ose edhe kryesisht.
2.  Ata  janë  të  detyruar  të paraqiten  në  gjykatë,  e  cila,  kur  është  e  nevojshme,   urdhëron  shoqërimin e tyre forcërisht. Zbatohen dispozitat për thirrjen e  dëshmitarëve.
3.  Personat  e  treguar  në  paragrafin  1  ndihmohen  nga  mbrojtësi  i  zgjedhur  dhe    në  mungesë  të  tij nga  një  mbrojtës  i caktuar  kryesisht.
4.  Para  se  të  fillojë  pyetja,  gjykata  i  njofton  personat  e  treguar  në  paragrafin  1  se  kanë  të  drejtë  të mos  përgjigjen.
5.  Dispozitat  e  paragrafëve  të  mësipërm  zbatohen  edhe  gjatë  hetimit  paraprak  ndaj  personave  të marrë si të pandehur për një  vepër penale  të lidhur  me atë për të  cilën procedohet.

Neni  167/a
Pyetja në distancë e një  personi të marrë si i pandehur  në një procedim  të lidhur  ose  që vuan dënimin  jashtë shtetit
(Shtuar  me ligjin  nr.9276,  datë 16.9.2004)

I  pandehuri  në  një    procedim  të  lidhur,  i  proceduar  ose  që  vuan  dënimin  jashtë  shtetit  për  një  vepër  tjetër  penale,  kur  refuzohet  ekstradimi  i  tij,  mund  të  pyetet  në  distancë,  me  anë  të  lidhjes audiovizive,  sipas  marrëveshjeve  ndërkombëtare,  me  kusht  që  shteti  i  huaj  të  garantojë  pjesëmarrjen  e mbrojtësit të të  pandehurit në vendin ku kryhet marrja në  pyetje.

Neni  168
Pyetja e palëve  private

1.  Në  pyetjen  e  palëve  private  zbatohen  dispozitat  e  parashikuara  nga  nenet  153,154,157,  paragrafi 2 dhe   363.
2. Kur pala  refuzon t’i përgjigjet një pyetjeje,  bëhet shënim në  procesverbal.

Seksioni III Ballafaqimet

Neni  169
Kushtet e ballafaqimit

1.  Ballafaqimi  lejohet  vetëm  ndërmjet  personave  që  janë  pyetur,  kur  ka  mos  përputhje  midis  tyre për fakte dhe  rrethana  të caktuara.

Neni  170
Rregullat  e ballafaqimit

1.  Organi  procedues,  pasi  u  kujton  deklarimet  e  mëparshme  personave  që  do    të  ballafaqohen,  i pyet  nëse  i  konfirmojnë  ose  i  ndryshojnë  ato,  duke  i  ftuar,  kur  lind    nevoja,  për  të  bërë  kundërshtimet reciproke.
2.  Në  procesverbal  shënohen  pyetjet  e  bëra  nga  organi  procedues,  deklarimet  e  bëra  nga  personat e ballafaquar dhe gjithçka  tjetër që ka  ndodhur  gjatë  ballafaqimit. 

Seksioni IV Njohjet

Neni  171
Njohja e personave

1.  Kur  lind  nevoja  për  të proceduar  në  njohjen  e  një  personi,  organi  procedues  fton  atë  që  duhet  të bëjë  njohjen  që  të  përshkruajë  personin  duke  treguar  të  gjitha  shenjat  që  mban  mend  dhe  e  pyet  nëse  ka qenë  thirrur  më  parë  për  të  bërë  njohjen  si    dhe  për rrethana  të  tjera  që  mund të  ndikojnë  në  vërtetësinë e njohjes.
2.  Në  procesverbal  shënohen  veprimet  e  parashikuara  nga  paragrafi  1  dhe  deklarimet  e  bëra  nga personi që  bën njohjen.
3.  Mosrespektimi  i  dispozitave  të  parashikuara  nga  paragrafët  1  dhe  2  është  shkak  për pavlefshmërinë  e  njohjes.

Neni  172
Zhvillimi i njohjes

1.  Pasi  largon  atë  që  duhet  të  bëjë  njohjen,  organi  procedues  siguron  praninë  e  të  paktën  dy personave  sa  më  të  ngjashëm  me  atë  që  duhet  të  njihet.  E  fton  këtë  të  fundit  të  zgjedhë  vendin  e  tij  në raport  me  të  tjerët  duke  u kujdesur  që  të  paraqitet,  sa  të  jetë e  mundur,  në  të  njëjtat  kushte  në  të  cilat  do të kishte qenë  parë nga  personi i thirrur  për njohje. Pasi paraqitet personi që  do të bëjë  njohjen gjykata e pyet  nëse  njeh  ndonjërin  nga  ata  që  i  paraqiten  për  njohje  dhe,  në  rast  se  po,  e  fton  të  tregojë  se  cilin njeh dhe  ta saktësojë  nëse  është i  sigurt.
2.  Kur  ka  arsye  të  mendohet  se  personi  i  thirrur  për  të  bërë  njohjen  mund  të    frikësohet  ose  të ketë  ndikime  të  tjera  nga  prania  e  personit  që  duhet  njohur,  organi  procedues  urdhëron  që  veprimi  të kryhet pa e  parë ky i  fundit të parin.
3.  Në  procesverbal  shënohen,  me  pasojë  pavlefshmërie,  mënyra  e  zhvillimit  të    njohjes.  Organi procedues  mund të urdhërojë që  zhvillimi i  njohjes të dokumentohet edhe  me  fotografime ose filmime.

Neni  173
Njohja e sendeve

1.  Kur  duhet  proceduar  në  njohjen  e  provave  materiale  ose  të  sendeve  të  tjera    që  lidhen  me veprën  penale,  organi  procedues  vepron  duke  respektuar  rregullat  për    njohjen  e  personave,  për  aq  sa mund të zbatohen.
2.  Pasi  gjenden,  kur  është  e  mundur,  të  paktën  dy  objekte  të  ngjashme  me  atë  që  duhet  njohur, organi  procedues  e  pyet  personin  e  thirrur  për  njohje  nëse  njeh  ndonjërin  prej  tyre  dhe,  në  rast  se  po,  e fton të deklarojë se cilin   ka  njohur dhe ta  saktësojë  nëse është i sigurt.
3. Në  procesverbal shënohen, me  pasojë  pavlefshmërie, mënyra  e  zhvillimit të   njohjes.

Neni  174
Njohjet e tjera

1. Kur vendos  njohjen e zërave, të tingujve ose të çdo gjëje tjetër që mund të  jetë  objekt perceptimi shqisor,  organi  procedues  vepron  duke  respektuar  dispozitat  për  njohjen  e  personave,  për  aq  sa  mund të zbatohen.

Neni  175
Njohja nga disa persona ose  e disa personave

1.  Kur  disa  persona  thirren  për  të  bërë    njohjen  e  të  njëjtit  person  ose  të  të    njëjtit  objekt,  organi procedues  kryen  veprime  veç  e  veç  duke  ndaluar  çdo  komunikim  ndërmjet  atij  që  ka  kryer  njohjen  dhe atyre  që  duhet ta  bëjnë  atë  më pas.
2.  Kur  një  person  duhet  të  bëjë  njohjen  e  disa  personave  ose  të  disa  objekteve,    organi  procedues urdhëron,  që  personi    ose  objekti  që  duhet  njohur  të  futen  ndërmjet  personave  ose  objekteve  të ndryshme.
3. Zbatohen dispozitat e neneve  171, 172 dhe  173. 

Seksioni V Eksperimenti

Neni  176
Kushtet e eksperimentit

1.  Eksperimenti  lejohet  kur  është  e  nevojshme  të  vërtetohet  nëse  një  fakt  ka    ndodhur  ose  mund  të ketë ndodhur në një  mënyrë të caktuar.
2.  Eksperimenti  është  riprodhimi,  për  aq  sa  është  e  mundur,  i  gjendjes  në  të  cilën  fakti  ka  ndodhur ose çmohet se ka  ndodhur  duke  përsëritur  mënyrat e zhvillimit të  vetë faktit.

Neni  177
Rregullat  e kryerjes së eksperimentit

1.Vendimi  i  organit  procedues  për  kryerjen  e  eksperimentit  përmban  një  njoftim  përmbledhës  për objektin  e  tij  dhe  tregimin  e  ditës,  të  orës  dhe  të  vendit  ku  do  të    kryhen  veprimet.  Në  të  njëjtin  vendim ose në  një  tjetër të mëvonshëm, mund të caktohet një  specialist  për kryerjen e  veprimeve të  caktuara.
2.  Organi  procedues  merr  masa  të  përshtatshme  për  kryerjen  e  veprimeve,    duke  urdhëruar  edhe fotografimet dhe  filmimet, si dhe  për të mos  rrezikuar sigurinë e  personave  dhe atë publike. 

Seksioni VI Ekspertimi

Neni  178   
Objekti i ekspertimit   

1.  Ekspertimi  lejohet  kur  është  i  nevojshëm  zhvillimi  i  kërkimeve  ose  marrja  e  të    dhënave  ose  e vlerësimeve që  kërkojnë  njohuri të posaçme teknike,  shkencore ose kulturore. 
2.  Nuk  lejohen  ekspertimet  për  të  përcaktuar  profesionizmin  në    veprën  penale,  prirjet  kriminale, karakterin  dhe  personalitetin  e  të  pandehurit  dhe  në    përgjithësi  cilësitë  psikike  që  nuk  varen  nga shkaqet patologjike. 

Neni  179   
Caktimi i ekspertit 
(Shtuar paragrafi I dhe IV me ligjin  nr. 8813, datë 13.6.2002)    

1.  Caktimi  i  ekspertit  bëhet  duke  e  zgjedhur  atë  ndërmjet  personave  që  janë    regjistruar  në  librat  e caktuar  për  këtë  qëllim  ose  ndërmjet  atyre  që  kanë  njohuri  të    posaçme  në  degën  përkatëse.  Kur ekspertimi  shpallet  i  pavlefshëm  ose  duhet  të  bëhet  ekspertim  i  ri,  organi  procedues  merr  masa,  kur është e  mundshme,  që detyra  e  re t’i  besohet një eksperti tjetër.
2.  Vendimi  i  organit  procedues  për  caktimin  e  ekspertit  i  njoftohet  të  pandehurit  ose  mbrojtësit  të tij,  duke  i  bërë  të  ditur  se  ka  të  drejtë  të  kërkojë  përjashtimin  e    ekspertit,  të  propozojë  ekspertë  të  tjerë, të marrë pjesë vetë në  ekspertim, kur është e  mundur, dhe  të parashtrojë  pyetje  për ekspertin. 
3.  Kur  kërkimet  dhe  vlerësimet  paraqiten  shumë  komplekse  ose  kërkojnë  njohuri  të  ndryshme  në disa  degë,  organi procedues  ua  ngarkon kryerjen e  ekspertimit disa  ekspertëve. 
4.  Eksperti  është  i  detyruar  të  kryejë  detyrën  e  tij,  me  përjashtim  të  rasteve  kur    ekziston  një  nga shkaqet  që  e  përjashtojnë  atë  nga  qenia  ekspert  ose  kur  pretendon  se  nuk  është  kompetent  ose  nuk  ka mundësi të kryejë ekspertimin dhe  kërkesa  e  tij pranohet nga  organi procedues. 

Neni  180   
Papajtueshmëria me detyrën e ekspertit   

1. Nuk mund të kryejë detyrën e ekspertit: 

a)  i  mituri,  ai  që  ka  ndalim  ligjor  ose  i  është  hequr  zotësia  juridike  për  të  vepruar  ose  vuan  nga  një sëmundje mendore; 
b)  ai  që  është  pezulluar,  qoftë  edhe  përkohësisht,  nga  detyrat  publike  ose  nga  ushtrimi  i  një profesioni;
c) ai, ndaj të  cilit janë marrë masa  sigurimi personal; 
ç)  ai  që  nuk  mund  të  pyetet  dëshmitar  apo  të  merret  përkthyes  ose  që  ka  të    drejtë  të  mos  bëjë dëshmi ose përkthim. 

Neni  181   
Përjashtimi  i ekspertit   

1.  Palët  mund  të  kërkojnë  përjashtimin  e  ekspertit  në  rastet  e  parashikuara  nga    ky  Kod  për përjashtimin e gjyqtarit. 
2. Kur ekziston një shkak  përjashtimi, eksperti është i detyruar ta  deklarojë. 
3.  Deklarimi  i  shkakut  të  përjashtimit  nga  vetë  eksperti  ose  kërkimi  i  përjashtimit    nga  palët  mund të  paraqiten  derisa  të  mos  jetë  bërë  caktimi  i  detyrës  dhe,  kur    shkaqet  kanë  lindur  aty  për  aty  ose  janë njohur  më pas, para se eksperti të ketë   dhënë mendimin e  tij. 
4.  Mbi  deklarimin  e  ekspertit  për  përjashtim  ose  të  kërkesës  për  përjashtimin  e  tij  vendos,  me urdhër, organi procedues që ka  caktuar ekspertimin. 

Neni  182   
Disponimet e organit  procedues   

1.  Organi  procedues  disponon  ekspertimin  me  vendim  të  motivuar,  i  cili  përmban  caktimin  e ekspertit,  paraqitjen  e  përmbledhur  të  çështjes,  tregimin  e  ditës,  të  orës  dhe  të  vendit  të  caktuar  për paraqitjen e ekspertit. 
2.  Organi  procedues  urdhëron  thirrjen  e  ekspertit  dhe  merr  masat  e  nevojshme    për  paraqitjen  e personave  që i  nënshtrohen ekspertimit. 

Neni  183   
Caktimi i detyrës   

1.  Organi  procedues,  pasi  sigurohet  për  identitetin  e  ekspertit,  e  pyet  nëse  ka    shkaqe  përjashtimi nga  detyra  e  ekspertit,  e  paralajmëron  për  detyrimet  e    përgjegjësitë  e  parashikuara  nga  ligji  penal,  i formulon  kërkesat  e  ekspertimit  dhe  e    fton  të  bëjë  këtë  deklaratë:  “I  vetëdijshëm  për  përgjegjësinë morale  dhe  juridike  për    detyrën  që  marr  përsipër,  do  ta  kryej  atë  me  ndershmëri  e  drejtësi  dhe  do  të ruaj sekretin për të gjitha  veprimet që  lidhen me  ekspertimin”. 
2. Shpërblimi i ekspertit caktohet me urdhër të organit që ka  disponuar për  ekspertimin.

Neni  184   
Veprimet e ekspertit   
(Shtuar pika  4 me ligjin  nr.8813,datë 13.6.2002) 

1.  Për  t’iu  përgjigjur  kërkesave  të  ekspertimit,  eksperti  mund  të  autorizohet  nga    organi  procedues që  të shohë aktet, dokumentet dhe gjithçka  që përfshihet në fashikullin e  prokurorit ose të  gjykatës. 
2. Eksperti mund të autorizohet të marrë pjesë edhe  në  pyetjen  e palëve dhe   marrjen e  provave. 
3.  Kur  eksperti  kërkon  të  dhëna  nga  i  pandehuri,  i  dëmtuari  ose  nga  persona  të    tjerë,  këto  të dhëna  përdoren vetëm për qëllimet e ekspertimit. 
4.  Kur  për  nevojat  e  ekspertimit  është  i  domosdoshëm  shkatërrimi  ose  ndryshimi  i  thelbit  të sendit,  kur  është  e  mundur,  ekspertët  detyrohen  të  ruajnë  atë  pjesë  të  tij,  si  dhe  të  dokumentojnë  pjesën e përdorur  për ekspertim,  duke  vënë  në dijeni organin procedues dhe palët. 

Neni  185   
Akti i ekspertimit    

1. Mendimi i  ekspertit jepet me  shkrim. 
2.  Kur  ekspertët  e  caktuar  janë  më  shumë  se  një  dhe  kanë  mendime  të    ndryshme,  secili parashtron me akt të veçantë mendimin e  tij. 
3. Kur faktet janë  komplekse dhe  eksperti nuk mund të japë  përgjigje menjëherë,  organi procedues i jep  atij  një  afat  jo  më  të  gjatë  se  gjashtëdhjetë  ditë.  Kur  ka  nevojë  për  verifikime  veçanërisht komplekse  ky  afat  mund  të  zgjatet  edhe  më  shumë  se  një  herë  për  periudha  jo  më  të  gjata  se  tridhjetë ditë,  por pa kaluar afatin  maksimal prej gjashtë muajsh. 

Neni  186   
Zëvendësimi i ekspertit     

1.  Eksperti  mund  të zëvendësohet  kur  nuk  jep  mendimin  e  vet  në  afatin  e    caktuar  ose  kur  kërkesa e zgjatjes nuk është pranuar ose kur  neglizhon në  kryerjen e   detyrës. 
2.  Vendimi  i  organit  procedues  për  zëvendësimin  jepet  pasi  dëgjohet  eksperti.  Eksperti  i zëvendësuar mund të dënohet me  gjobë  deri dhjetë  mijë  lekë. 
3. Eksperti zëvendësohet edhe  kur pranohet kërkesa  për përjashtimin e tij. 
4.  Eksperti  i  zëvendësuar  detyrohet  të  dorëzojë  në  organin  procedues  dokumentacionin  dhe rezultatet e veprimeve  të kryera.

Seksioni VII Provat materiale

Neni  187   
Kuptimi i provës  materiale   
(Ndryshuar me ligjin  9085, datë 19.6.2003) 

1.  Prova  materiale  janë  sendet  që  kanë  shërbyer  si  mjete  për  realizimin  e  veprës  penale  ose  mbi  të cilat  gjenden  gjurmë  apo  që  kanë  qenë  objekt  i  veprimeve  të  të  pandehurit,  produktet  e  veprës  penale dhe çdo lloj  pasurie  tjetër, që  lejohet të konfiskohet, sipas  nenit 36  të Kodit Penal, si dhe çdo send tjetër që  mund të ndihmojë  për  sqarimin e  rrethanave  të çështjes.

Neni  188   
Marrja e provave materiale   

1.  Provat  materiale  përshkruhen  hollësisht  në  procesverbal,  kur  ka  mundësi  fotografohen  ose filmohen dhe  me urdhër të organit procedues  i bashkohen fashikullit gjyqësor. 

Neni  189   
Ruajtja e provave materiale   

1.  Provat  materiale,  që  për  shkak  të  natyrës  së  tyre  mund  të  prishen,  në  qoftë  se  nuk  mund  t’u kthehen  personave  që  u  përkasin,  u  dorëzohen    për  t’i  përdorur  enteve  të  caktuara,  të  cilët  detyrohen  t’i kthejnë  të njëllojta  ose  të japin vlerën e  tyre. 

Neni  190   
Disponimi për  provat  materiale   

1.  Në  vendimin  përfundimtar  ose  në  atë  të  pushimit  të  çështjes,  gjykata  ose  prokurori  caktojnë  se çfarë duhet bërë me provat materiale duke urdhëruar:

a)  sendet  që  kanë  shërbyer  ose  ishin  caktuar  si  mjet  për  kryerjen  e  veprës  penale  dhe  sendet  që përbëjnë  përfitimin  e  nxjerrë  nga  ajo  ose  shpërblimin  e  dhënë  a    të  premtuar  për  kryerjen  e  saj,  merren dhe  i  kalojnë  shtetit,  përveç  rastit  kur  këto  sende  janë  të  personave  që  nuk  kanë  marrë  pjesë  në  kryerjen e veprës penale; 
b)  sendet,  mbajtja  ose  qarkullimi  i  të  cilave  është  i  ndaluar,  u  dorëzohen  enteve  përkatëse  ose zhduken;
c) sendet që nuk kanë asnjë  vlerë zhduken; 
ç)  sendet    e  tjera  u  kthehen  personave  që  u  takojnë  dhe,  kur  ka  konflikt  për    pronësinë  e  tyre, ruhen gjersa  ai të zgjidhet  nga  gjykata. 

2.  Provat  materiale  mund  t’u  kthehen  personave  që  u  përkasin  edhe  para  mbarimit  të  procedimit, kur nuk dëmtohet zgjidhja  e  çështjes.

Seksioni VIII Dokumentet

Neni  191   
Marrja e dokumenteve    

1.  Lejohet  marrja  e  dokumenteve  që  përfaqësojnë  fakte,  persona  ose  sende  nëpërmjet  fotografimit, filmimit, fonografimit ose  çdo mjeti tjetër. 
2.  Kur  origjinali  i  një  dokumenti  është  prishur,  ka  humbur  ose  është  zhdukur,  mund  të  merret kopja. 3.  Dokumentet  që  përbëjnë  provë  materiale  duhet  të  merren  cilidoqoftë  personi  që  i  ka  krijuar  ose që  i mban. 

Neni  191/a   
Detyrimi për  paraqitjen  e të dhënave  kompjuterike
(Shtuar me ligjin  nr.10 054,  datë 29.12.2008) 

1. Gjykata,  në rastin e  procedimeve për vepra  penale në  fushën e teknologjisë  së informacionit, me kërkesë  të  prokurorit  ose  të  të  dëmtuarit  akuzues,  urdhëron  mbajtësin  ose  kontrolluesin  të  dorëzojnë  të dhënat kompjuterike  të memorizuara në  një  sistem  kompjuterik apo në  një  mjet  tjetër memorizimi.
2.  Gjykata,  në  këto  procedime,  urdhëron  edhe  dhënësin  e  shërbimit  për  dorëzimin  e  çdo informacioni për abonentët e  pajtuar, për shërbimet  e  ofruara nga  dhënësi. 
3.  Kur  ka  arsye  të  bazuara  për  të  menduar  se  nga  vonesa  mund  t’u  vijë  një  dëm  i  rëndë  hetimeve, prokurori  vendos,  me  akt  të  motivuar,  detyrimin  për  paraqitjen  e  të  dhënave  kompjuterike,  të përcaktuara  në  pikat  1  e  2  të  këtij  neni  dhe  njofton  menjëherë  gjykatën.  Gjykata  vlerëson  vendimin  e prokurorit brenda  48 orëve nga  njoftimi. 

Neni  192   
Dokumentet  mbi  personalitetin   

1.  Lejohet  marrja  e  vërtetimeve  për  gjendjen  gjyqësore  dhe  e  vendimeve  gjyqësore  të  formës  së prerë  për  të  gjykuar  mbi  personalitetin  e  të  pandehurit  dhe  të  dëmtuarit,  kur  fakti  për  të  cilin procedohet duhet të vlerësohet në  lidhje me  sjelljen  ose  cilësitë morale të  tyre. 
2. Këto dokumente mund  të merren edhe për vlerësimin e  besueshmërisë së një   dëshmitari. 

Neni  193   
Marrja e procesverbaleve të procedimeve  të tjera   

1. Lejohet marrja  e  procesverbaleve  të  procedimeve  të tjera penale  që kanë  të bëjnë  me sigurimin  e provës  ose me  provat e  administruara gjatë shqyrtimit  gjyqësor. 
2. Lejohet marrja  e  procesverbalit të provës  në një gjykim civil  të përfunduar me vendim të formës së prerë.
3. Lejohet marrja  e  dokumentacionit të veprimeve  që  nuk mund të përsëriten. 
4.  Veç  rasteve  të  parashikuara  në  paragrafët  1,2  dhe  3,  procesverbalet  e  provës  mund  të  përdoren në  shqyrtimin  gjyqësor  në  qoftë  se  palët  janë  dakort  ose    për  kundërshtimet  e  parashikuara  nga  nenet 364 dhe  367. 
5.  Vendimet  e  formës  së  prerë  mund  të  merren  për  qëllime  të  provës  lidhur  me    ekzistencën  e faktit, duke  u vlerësuar në  unitet me provat e tjera. 

Neni  194   
Dokumentet anonime   

1.  Dokumentet  që  përbëjnë  njoftime  anonime  nuk  mund  të  merren  dhe  as  të    përdoren,  përveçse kur përbëjnë  provë materiale  ose janë  bërë nga  i pandehuri. 

Neni  195   
Dokumentet  false   

1.  Gjykata,  kur  çmon  se  një  dokument  i  marrë  është  fals,  pas  përfundimit  të  procedimit  njofton prokurorin duke  i dërguar edhe dokumentin. 

Neni  196   
Përkthimi i dokumenteve   

1.  Kur  është  marrë  një  dokument  i  shkruar  në  gjuhë  të  huaj,  organi  procedues  urdhëron përkthimin e  tij. 
2. Organi procedues urdhëron, kur është e  nevojshme,  transkriptimin e  shiritit magnetofonik.

Neni  197 
Lëshimi i kopjeve   

1.  Kur  urdhëron  marrjen e  një  dokumenti  organi  procedues,  me  kërkesën  e  të  interesuarit,  mund  të autorizojë  sekretarinë të  lëshojë  kopje  të vërtetuar të  dokumentit.   

  • Asnjë vlerësim. Bëhu i pari që e jep atë!