Llojet dhe rrethanat lehtësuese e rënduese

Me rrethana rënduese nënkuptojmë ato rrethana të cilat ndikojnë që dënimi të jetë më i rreptë brenda kufijve të paraparë me ligj për atë vepër penale. Ndërsa me rrethana lehtësuese ndikojnë që dënimi të jetë më i butë, po ashtu brenda kufijve të caktuar me ligj. Kodi penal cek këto rrethana lehtësuese: 1. Shkallën e përgjegjësisë penale (kryesi ka qenë plotësisht apo pjesërisht i përgjegjshëm); 2. Motivet nga të cilat është kryer vepra penale janë shkaqet psikike të cilat e kanë shtyer personin të kryej vepër penale (motivet e natyrës së dobët – urrejta, shpirtligësia, hakmarrja, etj., janë rrethana rënduese dhe motivet pozitive, humane – dhemshuria, dashuria, ndjenja e obligimit apo ndërit, etj., janë rrethana lehtësuese); 3. Sjelljet e mëparshme dhe rrethanat personale të kryesit (psh., nëse një person në jetën e tij të mëparshme ka pasur sjellje korrekte dhe ka qenë shembull për të mirë në mjedisin e tij – rrethana lehtësuese dhe nëse kryesi i veprës penale ka qenë edhe më parë i dënuar, është recidivist, apo nëse ka çuar jetë parazite, bredhja, luajtja bixhoz, etj. – rrethana rënduese); 4. Pranimi i fajit nga kryesi i veprës penale; 5. Sjellja e kryesit pas kryerjes së veprës penale, etj

Zbutja e dënimit

Zbatohet kur me ligj parashihet mundësia që gjykata të shqiptojë dënim nën minimumin e posaçëm të dënimit të paraparë për atë vepër penale dhe atë gjer në minimumin e përgjithshëm të atij lloji të dënimit, apo që ta zëvendësojë dënimin e paraparë për atë vepër me lloj të dënimit më të butë. Njihen dy lloje të zbutjes se dënimit: a) zbutja e dënimit në rastet kur shprehimisht parashihet me ligj, dhe b) zbutja e dënimit sipas bindjes se gjykatës. A) në pjesën e përgjithshme kodi penal ka paraparë mundësinë e zbutjes së dënimit në rastet kur personi  veprën penale e kryen: me përgjegjësi të zvogëluar, në lajthimin juridik, në kapërcimin e kufijve të mbrojtjes së nevojshme dhe të nevojes ekstreme, kur vepra penale ngelet në tentativë, etj. B) zbutja e dënimit, sipas bindjes së gjykatës, është e lejuar me kodin penal përjashtimisht. Me dispozita përkatëse kodi penal në disa raste të veprave penale të kryera veçanarisht në rrethana lehtësuese, e autorizon gjykatën që edhe t’ia zbusë dënimin sipas çmuarjes së lirë. Mënyra dhe kufijtë e zbutjes së dënimit janë të përcaktuara në mënyrë shprehimore në kodin penal, për burgim afatgjatë mund të zbutet deri në 10 vjet; për 3 vjet burgim, zbutja mund të jetë deri në 1 vit; për 2 vjet burgim, mund të zbutet deri në 6 muaj; për 1 vit burgim, zbutja 3 muaj; për më pak së 1 vit, zbutja deri në 15 ditë; për masë të ulët të dënimit, mund të shqiptohet dënimi me gjobë, etj.

Lirimi nga dënimi

Në Kodin Penal është paraparë mundësia e lirimit nga dënimi nga ana e gjykatës. Mirëpo, duhet theksuar se gjykata mund ta lirojë kryesin e veprës penale nga dënimi vetëm në rastet kur ligji shprehimisht e parasheh këtë mundësi. Gjykata nuk mundet sipas bindjes së vetë të lirë ta lirojë kryesin e veprës penale nga dënimi. Sipas kodit penal njihen dy grupe të rasteve kur kryesi mund të lirohet nga dënimi. Grupi i parë – me dispozitat e pjesës së përgjithshme të kodit penal, psh., në kapërcimin e kufijve të mbrojtjes së nevojshme, në kapërcimin e kufijve të nevojes ekstreme, në lajthimin juridik, në rastet e tentativës së papërshtatshme, etj. Grupi i dytë – me dispozitat e pjesës së posaçme të kodit penal, psh., nëse dëshmitari, eksperti përkthyesi apo interpreti e revokon deklaraten e rreme para se të jetë nxjerr vendimi përfundimtar, nëse personi i privuar nga liria heq dorë vullnetarisht nga rebelimi para se të këtë përdorur dhunën apo kanosjen serioze, etj. Dispozitat e të dy pjesëve janë të karakterit fakultativ.

Bazat e posaçme të lirimit nga dënimi për veprat penale të kryera nga pakujdesia

Kodi Penal parasheh në mënyrë shprehimore mundësinë e lirimit nga dënimi për rastet e posaçme të veprave penale të kryera nga pakujdesia, psh., 1. Kur pasojat e veprës penale e godasin aqë rëndë kryesin e veprës penale saqë ndëshkimi do të ishte i panevojshëm për realizimin e qëllimit të dënimit; 2. Kur kryesi menjëherë pas kryerjes së veprës penale ka bërë përpjekje për evitimin apo zvogëlimin e pasojave të asaj vepre dhe nëse në tërësi apo në masë të madhe e ka kompensuar dëmin i cili është shkaktuar nga ajo vepër.

RECIDIVI

Me recidiv nënkuptojmë rastet kur personi që ka qenë më parë i dënuar, përsëri kryen vepër penale – kuptimi penalo-juridik. Në kuptimin kriminologjik, recidivi paraqet çdo kryerje të sërishme të veprës penale nga personi që ka kryer edhe më parë vepër penale, pa marrë parasysh së a ka qenë i dënuar për atë vepër apo jo. Në kuptimin penologjik, recidivi ekziston kur personi që e ka vuajtur dënimin me burg, sërish vjen në burg për shkak së kryen vepër tjetër penale. Recidivi konsiderohet si rrethanë rënduese.

Llojet e recidivit – Duke marrë parasysh natyrën e veprave penale, në të dr. penale njihen dy lloje të recidivit: recidivi i përgjithshëm – ekziston kur kryesi pas dënimit të shqiptuar apo të mbajtur për veprën penale të mëparshëm, sërish kryen vepër penale të llojit të ndryshëm; dhe ai special – ekziston kur kryesi pas dënimit të shqiptuar apo të mbajtur për veprën penale të mëparshme, sërish kryen vepër penale të njëjtë. Duke marrë parasysh numrin e veprave penale të kryera, në të dr. penale njihen dy lloje të recidivit: recidivi i njëfishtë – apo i rëndomtë ekziston në rastet kur personi i cili ka qenë i dënuar për veprën penale të mëparshme, sërish kryen vepër penale tjetër. Gjykata sipas bindjes së vetë vendosë se a do të jetë rrethanë rënduese me rastin e matjes se dënimit. Gjykata është e obliguar të marrë parasysh këto rrethana: së a është vepra penale e llojit të njëjtë me atë të mëparshme, a ka qenë motivi i njëjtë për këto vepra, sa kohë ka kaluar nga dënimi i mëparshëm, etj. Recidivi i njëfishtë është rrethanë rënduese fakultative;  dhe recidivi i shumëfishtë – konsiderohet se ekziston atëherë kur një person, i cili më parë ka qenë dy herë i dënuar për vepra penale, sërish kryen vepër penale të re. Për tu konsideruar një person recidivist i shumëfishtë, duhet të plotësohen këto kushte: që kryesi të jetë dënuar më parë dy e më shumë herë për vepra penale të kryera me dashje me së paku një vit burgim; dhe nëse nga dita e lirimit të kryesit nga mbajtja ose përfundimi i dënimit të shqiptuar më parë deri në kryerjen e veprës së re penale kanë kaluar më pak se 5 vjet. Recidivi i shumëfishtë është rrethanë rënduese fakultative, për këtë gjykata me rastin e shqiptimit të dënimit merrë parasysh pranimin e fajit, ngjashmërinë e veprave të kryera, motivet, rrethanat, etj.

  • 2 vota. Mesatarja e 2.00 të 5.

Komentet

  • web hosting services

    1 web hosting services Më 05/09/2020

    Wonderful beat ! I wish to apprentice even as
    you amend your site, how could i subscribe for
    a blog website? The account helped me a acceptable deal.

    I were a little bit acquainted of this your broadcast offered
    vibrant clear concept
  • black mass

    2 black mass Më 31/08/2020

    Does your blog have a contact page? I'm having problems
    locating it but, I'd like to shoot you an email. I've got some ideas
    for your blog you might be interested in hearing.
    Either way, great site and I look forward to seeing it grow over time.
  • cheap flights

    3 cheap flights Më 28/08/2020

    Hi! I could have sworn I've been to this website before but
    after browsing through some of the post I realized it's new to
    me. Anyways, I'm definitely delighted I found
    it and I'll be bookmarking and checking back frequently!
  • cheap flights

    4 cheap flights Më 26/08/2020

    Whats up are using Wordpress for your site platform?
    I'm new to the blog world but I'm trying to get
    started and set up my own. Do you require any coding knowledge to make your own blog?
    Any help would be greatly appreciated!
  • cheap flights

    5 cheap flights Më 26/08/2020

    Magnificent goods from you, man. I have understand
    your stuff previous to and you're just too great. I actually like what you've acquired here, really like what
    you're stating and the way in which you say it. You make it enjoyable and you
    still take care of to keep it smart. I can not wait to
    read much more from you. This is really a terrific site.

    cheap flights 2CSYEon
  • cheap flights

    6 cheap flights Më 26/08/2020

    Hey! Do you know if they make any plugins to safeguard against hackers?
    I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any suggestions?
  • cheap flights

    7 cheap flights Më 25/08/2020

    There's definately a lot to know about this subject.
    I love all the points you made. 34pIoq5 cheap flights
  • website hosting companies

    8 website hosting companies Më 25/08/2020

    That is very fascinating, You're an excessively professional blogger.
    I have joined your feed and look ahead to seeking extra of
    your magnificent post. Additionally, I have shared your website in my social networks
  • website hosting services

    9 website hosting services Më 14/08/2020

    What's up, all the time i used to check website posts here early in the morning, because i enjoy to learn more and more.
  • content hosting

    10 content hosting Më 14/08/2020

    Awesome! Its actually remarkable piece of writing, I
    have got much clear idea concerning from this piece of writing.
  • web hosting company

    11 web hosting company Më 10/08/2020

    An outstanding share! I have just forwarded this onto a colleague who has been conducting a
    little research on this. And he in fact bought me lunch simply
    because I stumbled upon it for him... lol. So allow me to reword this....
    Thanks for the meal!! But yeah, thanx for spending some time to talk about this issue here on your blog.

Shto një koment