Parimet e sistemit të punës dhe marrëdhënieve të punës

Sistemi i punës dhe i marrëdhënieve të punës bazohet në parimet të cilat e kanë burimin në aktet kushtetuese. Parimet e punës dhe sistemi i marrëdhënieve të punës mund të klasifikohen në: 1. parimi i lirisë së punës, 2. parimi i të drejtës për punë, 3. parimi i ndalimit të punës së dhunshme, 4. parimi i ndalimit të diskriminimit në punësim, dhe 5. parimi i lirisë sindikale.

Parimi i lirisë së punës

Në të drejtën e punës, liria e punës i referohet të drejtës së punëtorit në themelimin dhe ndërprerjën e marrëdhënies së punës si dhe lirinë absolute të punëdhënësit në aspektin e themelimit të marrëdhënieve të punës. Sipas këtij parimi askush nuk ka të drejtë që ta detyrojë dikend të jetë në marrëdhënie pune dhe askush nuk ka të drejtë që ta detyrojë punëdhënsin që ta punësojë ndokend. Liria e punës i ka tri specifika: 1. lirinë e çdo qytetari që të punojë pavarësisht për veti dhe me mjetet e veta ose të themelojë marrëdhënien e punës të ndonjë subjekti tjetër; 2. lirinë e zgjedhjes individuale ose lirinë që personalisht të vendos së kush do të punojë, ku do të punojë, sa kohë, por në pajtim me kriteret e përcaktuara; 3. përmbajtjen nga veprimet të cilat do të kufizohen ose do ta anulonin trajtimin e barabartë në aspektin e lirisë së punës.

Parimi i të drejtës për punë

E drejta për punën nënkupton të drejtën në lirinë dhe pavarësinë e kryerjes së punëve të caktuara, përkatësisht ushtrimin e profesionit të caktuar. Në esencë ky parim shpreh lirinë e aktiviteteve personale të njeriut, krijimin e marrëdhënieve të lira në të gjitha manifestimet e aktiviteteve dhe sjelljeve të njeriut. Në kuptim me të gjerë ky parim në vete inkorporon edhe lirinë e punës. Përveç kësaj e drejta në punë është një nga të  drejtat themelore të punëtorit ashtu edhe të punëdhënësit, nëpunësit, etj.

Parimi i ndalimit të punës së dhunshme (të detyruar)

Ky parim është i lidhurme parimin e të drejtës për punë. Ky parim gjenë mbështetje në aktet me karakter ndërk, por edhe në rregulloren për ligjin themelor të punës në Kosovë. Sipas kësaj punë e dhunshme konsiderohet tërë puna ose shërbimet të cilat kërkohen nga ndonjë person nën kërcenim me ndeshkim për të cilat personi në fjalë nuk është paraqitur vullnetar. Si punë të dhunshme nuk konsiderohen këto raste: 1. çdo punë ose shërbim që i kërkohet një personi në bazë të ligjeve ushtarake; 2. personit që gjindet në vuajtje të dënimit me vendim të plotëfuqishëm gjyqësor, që nuk vihet në shërbim të personave juridik privat; 3. çdo punë apo shërbim që i kërkohet një personi në rastet e luftës apo për shkaqe të fuqisë madhore.

Parimi i ndalimit të diskriminimit në punësim

Ky parim mbështetjen e ka në aktet ndërk dhe në ato kombëtare. Në shumicën e vendeve ky parim është i paraparë me kushtetutat e tyre. Në Kosovë është paraparë në Rregulloren për Ligjin Themelor të Punës. Fjala diskriminim përfshinë çdo dallim, përjashtim ose dhënie të përparësisë nëbazë të racës, ngjyrës, fesë, gjinisë, moshës, gjendjes familjare, mendimit politik, prejardhejs kombëtare, gjuhës ose anëtarësisë sindikale e cila ka fuqinë e anulimit ose të dëmtimit të mundësive të barabarta ose trajtimit në punësim apo profesion.

Parimi i lirisë sindikale dhe negociatave kolektive

Liria sindikale dhe negociatat kolektive janë të drejta të garantuara edhe në aktet ndërk edhe në ato kombëtare. Në këtë kontekst vlen të përmenden konventat e organizatës ndërk të punës (ONP): konventa mbi lirinë sindikale dhe mbrojtjen e së drejtës sindikale-1948, dhe konventa mbi të drejtën e organizimit dhe negociatave kolektive-1949. Sipas këtij parimi punonjësitë dhe punëdhënësitë kanë të drejtë të themelojnë dhe varësisht nga rregullat e organizatës në fjalë, t’iu bashkohen organizatave të cilat i zgjedhin vetë pa kërkuar leje paraprakisht. Organizatat e punonjësve përfshijnë edhe sindikatat. Organizatat e punonjësve dhe të punëdhënësve kanë të drejtë të themelojnë dhe t’iu bashkohen federatave dhe konfederatave. Organizatat, federatat dhe konfederatat e tilla kanë të drejtë të lidhen me organizatat ndërk të punonjësve dhe të punëdhënësve. E drejta në negociata kolektive dhe rregullimi i kushteve të punës dhe të punësimit me kontrata kolektive në mes të punëdhënësve është e garantuar.

  • 2 vota. Mesatarja e 3.50 të 5.

Komentet

  • web hosting reviews

    1 web hosting reviews Më 31/08/2020

    Your style is really unique in comparison to other folks
    I have read stuff from. Thanks for posting when you have the opportunity,
    Guess I'll just bookmark this web site.
  • cheap flights

    2 cheap flights Më 28/08/2020

    My partner and I stumbled over here coming from a different web
    address and thought I might check things out. I like what
    I see so i am just following you. Look forward to checking out your web page again.
  • cheap flights

    3 cheap flights Më 26/08/2020

    Thank you for the good writeup. It in fact was a amusement account it.
    Look advanced to more added agreeable from you!
    By the way, how could we communicate? cheap flights
    34pIoq5
  • cheap flights

    4 cheap flights Më 25/08/2020

    I'd like to thank you for the efforts you have put in penning
    this blog. I am hoping to check out the same high-grade
    content from you later on as well. In truth, your creative writing abilities has encouraged me
    to get my own blog now ;) cheap flights 2CSYEon
  • cheap flights

    5 cheap flights Më 25/08/2020

    I simply could not depart your web site prior to suggesting that I actually loved the usual information an individual provide to your guests?
    Is gonna be back ceaselessly to check out new posts 2CSYEon cheap flights
  • cheap flights

    6 cheap flights Më 24/08/2020

    Hello there! Do you know if they make any plugins to protect against hackers?
    I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any tips?

    cheap flights y2yxvvfw
  • cheap flights

    7 cheap flights Më 24/08/2020

    Yesterday, while I was at work, my sister stole my apple ipad and tested to see if it can survive
    a twenty five foot drop, just so she can be a youtube sensation. My iPad is now destroyed and she has 83
    views. I know this is entirely off topic but I had to share
    it with someone! cheap flights y2yxvvfw
  • website hosting services

    8 website hosting services Më 10/08/2020

    May I simply say what a comfort to discover an individual who actually knows what they're discussing over
    the internet. You actually understand how to bring a problem
    to light and make it important. More people need to read this and understand this side of the story.
    I was surprised that you're not more popular since you
    surely have the gift.

Shto një koment