NGROHJES GLOBALE DHE MASAT PARANDALUESE.

NGROHJES GLOBALE DHE MASAT PARANDALUESE.

NGA :
MEVLUT DERTI
FAKULTETI I DREJTESISE

            Sot ekziston aparatura me teknologji të lartë për matjen dhe metoda të përsosura për vlerësimin e ndryshimeve klimatike. Mirëpo të bësh prognozime dhe statistika për zhvillimin e ardhshëm të ngrohjes globale është një punë shumë e ndërlikuar sepse varet nga shumë faktorë natyror dhe antropogjen. IPCC ka bërë prognozime deri më vitin 2100 në të cilin janë përshkruar 6 skenarë të mundshëm: Koncentrimi i CO2 do të rritet për 90% sipas skenarit më të butë, 250% sipas skenarit më të ashpër edhe atë në krahasim me koncentrimin në vitin 1750. Temperatura globale tokësore nga viti 1990 deri në 2100 mund të rritet 1.4 deri 5.8°C. Parashihet që në disa dekadat e ardhshme të ketë rritje prej 0.1 deri 0.2°C në çdo dekade. Niveli detar global mesatar mund të rritet nga 9 deri 88cm në periudhën prej vitit 1990 deri 2100. Mirëpo ndryshimet klimatike dhe pasojat nuk do të jenë të njëanshme dhe të njëllojta në të gjithë sipërfaqen e tokës. Pritet që masat e akullta dhe mbulesat e dëborës në hemisferën e veriut do të zvogëlohen kurse në hemisferën jugore pak do të rriten përshkak të shpërndarjen së të reshurave.
Ndryshimet klimatike regjionale të disa viteve përpara e veçanërisht rritja e temperaturës, goditi rëndë shumë sisteme fiziologjike dhe biologjike. Në shumë regjione të botës është dokumentuar shkrirje intensive të masave të akullta, zvogëlimi i gëlqereve, vonimi i ngrirjes dhe herësimi i shkrirjes së akullit në lumej dhe liqene, zhdukje të disa popullacioneve bimore dhe shtazore, paraqitje e papritur e disa insekteve në kohëra jo adekuate( Climate Change 2001b). Thatësirat dhe vërshimet gjithnjë më të shpeshtuara kanë ndikim të karakterit socio-ekonomik p.sh. me shpërnguljet demografike. Ndryshimet klimatike veprojnë në mënyrë jo të volitshme në sistemet të lidhura me jetën e njeriut edhe atë me resurset (burimet) e ujit, bujqësia, pyllëzimi, zonat bregdetare, industria, energjia, shëndeti etj. Në Climate Change(2001b) janë të projektuara pasojat e mundshme nga ndryshimet klimatike globale në tërë Tokën nëpër kontinente dhe regjione. p. sh. për Evropën:
1- Sistemet e njeriut në Evropën Jugore dhe Arktiku do të jenë me pasoja më të mëdha në krahasim me pjesët tjera të Evropës.
2- Rënia e burimeve të ujërave, lagështia më e dobët e trollit dhe verërat më të gjata priten në Evropën Jugore.
3- Afër gjysma e gëlqereve të alpeve dhe sipërfaqet e mëdha të dëborës do të zhdukeshin në fund të shekullit XXI.
4- Do të ketë vërshime më të shpeshta dhe më të mëdha të lumenjve
5- Do të rriten rreziqet nga vërshimet dhe erozionet në sipërfaqet bregdetare me pasoja për popullatën, industrinë, bujqësinë dhe turizmin.
6- Do të ketë disa efekte pozitive për bujqësinë në Europën veriore, por në Europën jugore dhe lindore do të ketë rënie të prodhimtarisë.
7- Kurse në Maqedoni do të ketë efekte negative me pasoja në shumë sektorë: bujqësi, pylltari, biodiverzitet, resurse ujore, shëndetësi etj.
8- Akujt e përjetshëm dhe ata polarë shkrihen.
9- Përforcohet qarkullimi global ujor: në tropik avullon më shumë ujë, i cili bie në formë reshjesh në brezat veriorë; tipologjitë e reshjeve ndryshojnë.
10- Ulet përbërja e kripës në Atlantikun Verior; po dobësohet Rryma e Gjirit dhe bashkë me të edhe sjellja e rrymave të ngrohta në drejtim të Evropës, që mund të shkojë deri në një ndërprerje të plotë.
11- Shfaqje të shpeshta të fenomeneve ekstreme të motit: ciklone, shira të fuqishme, përmbytje, thatësira.
12- Ndryshim i bimësisë: mund të zhduken sipërfaqe shumë të mëdha pyjore. Kjo do të çonte në çlirimin e sasive të mëdha të dyoksidit të karbonit, që do ta përforconin edhe me tej efektin serë (shih poshtë) dhe do të çonin në një ngrohje më të shpejtë të tokës ("efekti serë galopant ")
13- Zgjerimi i shkretëtirave (humbje e sipërfaqes, refugjatë mjedisi)
14- Dëmtim i mundshëm i shtresës së ozonit: supozohet që ngrohja e tokës të sjellë një ftohje të stratosferës (pjesë e Atmosferës në lartësinë 15-25 km), gjë që do të përshpejtonte prishjen e shtresës së ozonit.
            Ngrohja globale është çështje mjaft komplekse  dhe aksionet e nevojshme për reduktimin e emisioneve të gazrave sipas Protokollit të Kiotos do të kenë ndikim shumë të madh në zhvillimin ekonomik në çdo vend. Çdo vend duhet të përgadis strategji globale në nivel të gjithë vendit, si edhe në nivele të tjera dhe segmente: industri, ndërtimtaria, bujqësia, amvisëria, importi i pajisjeve dhe aparateve që harxhojnë rrymë elektrike etj. Të sjellën standarde dhe rregulla adekuate për efikasitet energjik dhe harxhime racionale të energjisë. Industria bazohet në harxhim të madh të energjisë gjatë së cilës prodhimtari janë edhe emitimet më të mëdha të CO2. Prandaj, kujdes më i madh duhet ti kushtohet prodhimit të energjisë, si edhe harxhimit të tij. Efikasiteti energjik gjatë prodhimtarisë së energjisë elektrike tash është afërsisht 30% nga energjia (kimike) e disponueshme e lëndës, kurse planifikohet se pas dy decenieve të arrijë deri në 60%. Do të japim disa sugjestione të cilat duhet të hyjnë në strategjinë e një vendi: - Gjendja energjetike me analizë detajore të prodhimtarinë nga aspekti i madhësisë, strukturës dhe llojit të energjisë. Plan për zhvillimin energjetik të shtetit i bazuar në zhvillimin ekonomik të projektuar. Të formohet organ në lidhje me aktivitetet të parapara me Protokollin e Kiotos. Në ketë organ duhet të participojnë ekspertë nga institucione shkencore, nga industria, nga qeveria dhe nga organizata joqeveritare. - Të formohet ose të angazhohen institucione ekspertësh, të pavarura nga shteti dhe industria, detyrë që do të vlerësojë objektet dhe repartet prodhuese se a janë në kuadër të rregullave për prodhimtari të energjisë. Kjo vlen edhe për pajisjet dhe aparatet elektrike të cilat importohen ose prodhohen në vend.

Disa nga masat parandaluese te Ngrohjes Globale jane :

1 - Efikasiteti energjetik në të gjitha segmentet ku ka harxhim të energjisë.

2 - Të sjellën tatime shtuese dhënëse për subjekte me harxhim të madh dhe joracional të energjisë, kurse lehtësime ku ka harxhime më racionale dhe efikasitet më të energjetik.

3 - Secili objekt ndërtimor duhet të ketë izolim termal në standarde, me qëllim të ketë harxhim më të vogël të energjisë për ngrohje dhe ftohje. Objekti të lëshohet në përdorim vetëm nëse plotësojë standardet e përcaktuara.

4 - Të zgjidhen teknologji të prodhimit në të cilën nevoja dhe harxhimi i energjisë të jetë sa më i vogël.

5 - Secili repart prodhues duhet të shihet si sistem total energjetik, analizë adekuate të bërë të gjithë nevojave për ngrohje dhe ftohje në proceset teknologjike dhe objektet në përgjithësi, me qëllim të shfrytëzimit racional të energjisë, gjegjësisht ngrohtësi më të vogël hudhëse.

6 - Të sillet labelizim i obligueshëm që dmth. secili aparat elektrik dhe pajisje që harxhon energji të pllakë me mbishkrim për harxhueshmërinë e energjisë si dhe të dhëna tjera karakteristike termike varësisht nga karakteri i pajisjes.

7 - Kontrolli i importit të GHG-së siç janë fluorokarburet (HFC), të cilat përdoren për aparate klimatike dhe ftohëse kryesisht për amvisëri.

8 - Sjellja e tatimeve plotësuese për aparate ftohëse dhe klimatike të cilat harxhojnë HFC fluide, në masat stimulative në rast se përdoren fluide ftohëse natyrore, siç janë amoniaku (NH3) dhe hidrokarburet (HC).

9 - Certifikata e firmave (sipërmarrjeve) që punojmë me pajisje të lidhura me energji si dhe kurs trajnimi për persona që punojnë me ato pajisje.

10 - Edukimi i të gjithë subjekteve duke i kyçur edhe qytetarët për harxhim racional të energjisë. Është e nevojshme që të përcjellën gjendjet dhe të bëhen vlerësime periodike për lëndimin e bujqësisë, pyjeve, shumëllojshmëria biologjike, burimet ujore, si dhe të ndërmerren masa për adaptim me qëllim që të zbutet ndikimi i dëmshëm nga ndryshimet klimatike (detajisht e përshkruar në Climate Change 2001c).

36 vota. Mesatarja e 3.81 të 5.

Komentet (25)

xhensila  çuka
  • 1. xhensila çuka | 06/11/2012

Material shume i vlefshem, por e mira do ishte qe te kishte edhe informacion se si duhet te kontribuoje secili nga ne per ta shmangur ngrohjen globale. Faleminderit

xhensila  çuka
  • 2. xhensila çuka | 06/11/2012

Material shume i vlefshem, por e mira do ishte qe te kishte edhe informacion se si duhet te kontribuoje secili nga ne per ta shmangur ngrohjen globale. Faleminderit

lola
  • 3. lola | 22/10/2012

shume faleminderit per keto informacione , vertet me duheshin :

car ads
  • 4. car ads (website) | 01/07/2012

shume faleminderit per kete postim.me duhejper shkolle

sales jobs
  • 5. sales jobs (website) | 28/05/2012

I am glad to see that people are actually writing about this issue in such a smart way, showing us all different sides to it. You are a great blogger. Please keep it up. I cant wait to read whats next

<a href=
  • 6. <a href="www.thenie.tk">thenie</a> (website) | 21/05/2012

thnx ..it helped me a lot

<a href=
  • 7. <a href="http://www.flaviobejko.tk">backlink</a> (website) | 21/05/2012

shume faleminderit.na e kane kerkuar per projekt dhe e gjeta ketu.flm

<a href=
  • 8. <a href="http://www.flaviobejko.tk>backlink</a> (website) | 21/05/2012

shume faleminderit per kete postim.me duhejper shkolle

business lawyers melbourne
  • 9. business lawyers melbourne (website) | 19/05/2012

Well. I just want to tell you amazing thing that you are a nice admin.

classifieds
  • 10. classifieds (website) | 07/05/2012

Definitely believe that which you said. Your favorite reason seemed to be on the net the easiest thing to be aware of. I say to you, I definitely get annoyed while people consider worries that they plainly don't know about. You managed to hit the nail upon the top as well as defined out the whole thing without having side-effects , people could take a signal. Will likely be back to get more. Thanks

Top Reseller Hosting
  • 11. Top Reseller Hosting (website) | 10/04/2012

I can see that you are an expert at your field! I am launching a website soon, and your information will be very useful for me.. Thanks for all your help and wishing you all the success.

Reverse Phone Check
  • 12. Reverse Phone Check (website) | 20/03/2012

This is a very intriguing and thought provoking article so thanks so very much.

Reverse Phone Check
  • 13. Reverse Phone Check (website) | 20/03/2012

This is a very intriguing and thought provoking article so thanks so very much.

welding schools
  • 14. welding schools (website) | 19/03/2012

These can be found all over society, from doctor's offices to banks. People become easily aggravated if they are particularly bored why they wait.

mayweather vs cotto 24/7
  • 15. mayweather vs cotto 24/7 (website) | 19/03/2012

A very common place that most people in society have become quite accustomed to is the waiting room.

instant payday loans
  • 16. instant payday loans (website) | 16/03/2012

Hello There. I found your blog using msn. This is a very well written article. I'll make sure to bookmark it and return to read more of your useful information. Thanks for the post. I will definitely return.

new mitsubishi
  • 17. new mitsubishi (website) | 03/03/2012

I was very pleased to find this site. I wanted to thank you for this great read!! I definitely enjoyed every little bit of it and I have you bookmarked to check out new stuff you post.

new mercedes
  • 18. new mercedes (website) | 03/03/2012

I like this concept. I visited your blog for the first time and just been your fan. Keep posting as I am gonna come to read it everyday

ajo
  • 19. ajo | 06/01/2012

futja kot :p

himalajet
  • 20. himalajet | 12/12/2011

ikni mo kalamaj cerdheje sa kot jeni sidomos vlonjati

xxe
  • 21. xxe | 12/12/2011

kot komentet po ia vlen ai posh kti timit ia vlen

viki
  • 22. viki | 12/12/2011

ik pirdhu

hh
  • 23. hh | 12/12/2011

interesante

ani

shume ineresant artikulli po do te doja te dija dicka me teper per vloren

  • 25. | 14/02/2010

Shih më shumë komente

Shto një koment