Histori

Postime me karakter historik ...

  • Kthehen për t'u prehë në atdhe eshtrat e patriotit Dom Nikollë Kacorri

    IIilrian Agolli, TiranëNjë grup veprimtarësh shqiptarë kthyen këto ditë në Shqipëri nga Viena eshtrat e Dom Nikollë Kacorit, klerik dhe burrë shteti i njohur. Dom Nikollë Kacorri ishte një nga burrat që shpallën pavarësinë e Shqipërisë në 28 nëntor 1912, dhe nënkryetari i qeverisë së parë shqiptare, që ngriti Ismail Qemali. Ai ishte pjesëmarres edhe në Kongresin e Manastirit, ku u përcaktua alfabeti i gjuhës shqipe.
    Një grup veprimtarësh shqiptarë nga Austria sollën këtë javë në Shqipëri eshtrat e nën-kryeministrit të parë të Shqipërisë së Pavarur, Dom Nikollë Kaçorri, i cili ndërroi jetë pothuaj njëqid vjet më parë në Vienë. Trupi i shtetarit themelues të Shqipërisë, klerikut dhe demokratit të shquar, mbërriti në Shqipëri nën kujdesin e Pjetër Logorecit dhe komunitetit shqiptar të Vienës. Dom Nikollë Kaçorri ishte nënkryeministër i qeverisë së Ismail Qemalit, menjëherë pasi shpallën Pavarësinë e Shqipërisë më 28 nëntor 1912 në Vlorë bashkë me intelektualë të tjerë të kohës. Firma e tij është e dyta në deklaratën e pavarësisë së Shqipërisë.
    “ Dom Nikollë Kaçorri ka qenë një njeri i madh që lindi në popullin shqiptar. Ai ishte një njeri i vetëdijshëm për të ardhmen e Shqipërisë, ka qenë një njeri shumë atdhetar dhe shumë fetar. Dom Nikollë Kaçorri ka qenë jashtëzakonisht inteligjent, jashtëzakonisht i fuqishëm. Ai mori flamurin në dorë dhe shpalli bashkë me Ismail Qemalin pavarësinë e Shqipërisë në Vlorë. Ishte një moment shumë shumë i fuqishëm, shumë i mirë. Dom Nikollë Kaçorri, me atë vetëdijen e vet atdhetare e dinte se tjetër rrugë nuk kishte përveçse të bëhej Shqipëria e pavarur, dhe se vetëm Shqipëria e lirë mund të përparonte në rrugën e vet historike” - thotë Imzot Damian Kurti, Ipeshkëv i Durrësit.
    Dom Nikollë Kaçorri u shpall në Romë doktor në filozofi dhe teologji, por ai shënoi në jetën e tij të shkurtër një veprimtari të ngjeshur patriotike për Shqipërinë e trazuar në fund të shekullit 19 dhe në fillim të shekullit 20, kur ajo përpiqej të shkëputej nga perandoria turke dhe po ecte drejt shpalljes së pavarësisë.
    Pjetër Logoreci tregon se pas kërkimeve të shumta në varrezat e Vienës, eshtrat e dom Nikollë Kaçorrit u gjetën pas 95 vjetësh të mbështjella nga flamur shqiptar i padëmtuar. “ Mund edhe të mos dilte gjë, sepse dy luftëra botërore ishin ndërmjet, por për fat, dolën eshtrat e mbështjella me flamurin shqiptar, të ruajtura krejt të pastra, dhe flamuri i padëmtuar. Misioni shqiptar katolik në Vienë, ku jam edhe unë pjesëtar, u munduam ta çojmë punën deri në fund. Ka zgjat gjashtë muaj kërkimi mes vështirësive të shumta teknike dhe administrative, por më në fund ja ku është dom Nikollë Kaçorri në kishën e vet, me njerëzit e vet, mes familjes së vet. Në datën 6 shkurt u bë në Vienë një ceremoni e madhe dhe ftuam gjithë diplomatët e vendeve fqinje; erdhën diplomatë nga Kosova, Maqedonia, Mali i Zi, Vili Minarolli joni nga Shqipëria, kanë ardhur përfaqësues të të gjitha feve. Atë ditë ishin në kishë 400 vetë pa dallim feje, por vetëm thjesht na mblodhi ndjenja kombëtare për një figurë kaq të madhe si dom Nikollë Kaçorri” - thotë Pjetër Logoreci.
    Dom Nikollë Kaçorri mori pjesë në kryengritjen antiosmane të kurbinit 1905 -1907 dhe një vit më pas mori pjesë në kongresin e dibrës për të denoncuar qëllimet antishqiptare të xhonturqve. Ai ishte antar i Kongresit të Manastirit në 14 nëntor 1908 ku u vendos alfabeti i gjuhës shqipe, dhe një vit më vonë mori pjesë në Kongresin e Elbasanit ku u diskutua organizimi dhe zhvillimi i arsimit shqiptar. Në 28 nëntor 1912 ishte një nga pjesëtarët më të rëndësishëm në kuvendin kombëtar të Vlorës ku u shpall pavarësia e shtetit shqiptar. Në fillim të shekullit 20, Dom Nikollë Kaçorri krijoi dhe mbështeti shumë shoqata dhe organizata patriotike. Edhe pse ishte personalitet i lartë fetar dhe shoqëror, ai u arrestua nga ushtria turke për kundërshtim të urdhërave të Sulltanit. Disa vjet pas shpalljes së pavarësisë, dom Nikollë Kaçorri u sëmur rëndë nga mushkëritë dhe nuk gjeti dot kurim as në Vienë, ku ndërroi jetë në 29 maj 1917, dhe u varros me nderime të mëdha me praninë e shumë autoriteteve shqiptare dhe austriake. Në 48 vitet e jetës së tij dom Nikollë Kaçorri punoi shumë për atdheun dhe popullin e tij. Ai ishte jo vetëm një personalitet i kishës katolike shqiptare, por edhe një nga burrat e shquar themelues të shtetit shqiptar. Këtë të dielë në kishën e Shën Luçisë mbahet një meshë për veprën e dom Nikollë Kaçorrit me rastin e kthimit të trupit të tij në atdhe.(voa)
  • “ The Times” : 50 datat e rëndësishme në histori

    Datat që kanë influencuar më shumë njerëzimin, me renditje kronologjike Historiani i njohur, RichOvery, redaktori i "Historia e plotë e botës" e botuar nga e përditshmja angleze "The Times", ka zgjedhur datat që ai beson se kanë influencuar më shumë njerëzimin. Zgjedhja e 50 datave më të rëndësishme në historinë e botës është një punë tmerruese. Dy persona të ndryshëm nuk do të zgjidhnin kurrë të njëjtën 50-she. Çfarëdolloj liste do të sillte reagime "përse u la ajo datë jashtë? Përse s'është vënë kjo tjetra?"Datat e rëndësishme nuk janë njësoj si datat e njohura nga të gjithë. Çdo fëmijë në shkollë i njeh mirë datat që kanë patur rëndësi në historinë e vendit ku është rritur. Ai ka dëgjuar edhe për betejën e Vaterlosë, dhe për fat të mirë kjo datë përfshihen në këtë listë. Asnjë datë para fillimit të qytetërimit njerëzor rreth 5500 vite më parë dhe fillimit të historisë së shkruar dhe piktoriale nuk është dhënë. Disa data nuk janë shumë të qarta, pjesërisht sepse nuk dihet viti i saktë në të cilën të thuhet se "është shpikur rrota", me gjithë rëndësinë e saj të madhe; pjesërisht për shkak të të dhënave që historianët kanë, madje dhe ngjarjet që kanë ndodhur në epokën tonë mund të jenë vënë gabim; pjesërisht për shkak se kulturat orale ose nuk kanë as kronologji ose janë spekulative.Çështja e gjeografisë do të thotë se lihen jashtë shumë data nga historia e Evropës për të lënë hapësirë për data nga Kina e lashtë, Lindja e Mesme apo Amerika. Historia e botës është globale, edhe pse pjesa më e madhe është dominuar nga Evropa. Përse atëherë këto 50 data dhe jo të tjera? Historia njerëzore është një histori e gjerë dhe komplekse, por shoqëria njerëzore ka funksionuar gjatë 5 viteve të kaluara vetëm për shkak të disa shpikjeve dhe zbulimeve. Për këtë arsye rrota, plugu, velat dhe ora ndodhen në këtë listë.Shoqëritë njerëzore janë mbajtur bashkë nga feja, dhe kjo është arsyeja pse këtu ndodhen disa prej themeluesve më të mëdhenj të besimeve fetare. Besimi fetar lidh botën moderne me 2 apo 3 mijë vitet e kaluara. Çdo ditë, me miliona njerëz lexojnë Biblën, një dokument i një bote krejt të humbur. Ngjarjet politike nuk janë aq të rëndësishme, por ndonjëherë ato formojnë të ardhmen në mënyra thelbësore. Për këtë arsyen në listë ndodhet dhe data e unifikimit të Kinës. Kina është ende një shtet i madh i unifikuar, që zë të njëjtën zonë që zinte 2 mijë vite më parë. nëse persianët do të kishin shfarosur Greqinë e Lashtë, apo sikur kartagjenasit të kishin shkatërruar Romën, bota klasike do të kishte qenë shumë ndryshe. Lindja dhe rënia e komunizmit në shekullin e 21- të ndikoi jetën e shumë miliona njerëzve.Së fundmi, inteligjenca dhe krijimtaria njerëzore formuan mënyrën se si ne mendojmë për botën. Fizika njutoniane, teoria e relativitetit të Ajnshtajnit, biologjia e Darvinit dhe veprat e Shekspirit e kanë bërë botën një vend krejt të ndryshëm. Sikur të kishte vend, Koperniku, Gëte apo Niçja dhe me qindra mendimtarë joevropianë do të ndodheshin në listë. Lista ka data që kanë ndryshuar mënyrën se si shoqëria njerëzore është zhvilluar për të mirë e për të keq gjatë 5 mijëvjeçarëve të kaluar.

    Vazhdo leximin

  • Hulumtime mbi origjinen pellazgjike të Kombit Shqiptar

    Çelësi për të studiuar dhe për tu
    dhënë zgjidhje, problemeve historike jo vetëm të kombit Shqiptar,por edhe të një
    hapësire më gjerë teritoriale, që përfshin: Ballkanin, Gadishullin Italian,
    Azinë e Vogël dhe bregdetet e Afrikës së Veriut janë Pellazgët.
    Legjendat dhe
    traditat e lashta, pohojnë se njerëzit e parë që banuan Greqinë ishin
    pellazgët.(Horodoti II 56,57,) Pellazgët jo vetëm ne periudhën e klasikëve, por
    edhe në atë homeriane përbëjnë një kujtim të largët legjende e tradite .

    Vazhdo leximin

  • NATO, historia e Aleancës të Atlantikut të Veriut

    View this article in: Albanian English FrenchGerman TurkishItalianGreek

    Shkruar nga T.O

    E formuar në vitin 1949 për t’iu kundërvënë zgjerimit komunist të post-luftës, duke qenë se Bashkimi Sovjetik synonte ta zgjeronte influencën në Evropë, NATO është aleanca më e fuqishme e mbrojtjes në botë.
    Tradicionalisht ajo ka theksuar qëllimin kryesor e të qenit “një roje e lirisë, trashëgimisë së përbashkët dhe civilizimit” të anëtarëve duke promovuar “stabilitet dhe mirëqenie në zoën e Veri-Atlantikut”. Vendet anëtare pranojnë faktin se një sulm i armatosur ndaj njërit do të konsiderohet si sulm ndaj gjithë vendeve dhe ato do vijnë në ndihmë të njëri-tjetrit.

    Krijimi
    Fillimisht e përbërë nga 12 vende, organizata u zgjerua për të përfshirë Greqinë dhe Turqinë në vitin 1952, si dhe Gjermaninë Perëndimore në vitin 1955. Sidoqoftë, si atëherë si tani aleanca është dominuar ushtarakisht nga SHBA. Në vitin 1955 Bashkimi Sovjetik krijoi një kundër-aleancën e “Traktatit të Varshavës”, i cili u shfuqizua menjëherë pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Republika Çeke, Hungaria dhe Polonia u bënë vendet e para të ish-Traktit të Varshavës që u bënë anëtare të NATO-s në vitin 1999. Hapi tjetër historik ndodhi në vitin 2004, kur Estonia, Letonia dhe Lituania, ish-republika të Bashkimit Sovjetik, së bashku me Slloveninë, Sllovakinë, Bullgarinë dhe Rumaninë u bënë pjesë e NATO-s në një ceremoni në Uashington. Bosnja, Mali i Zi dhe Serbia i janë bashkangjitur programit të Partneriteti për Paqe, një hap drejt anëtarësimit. Ndërkohë që Shqipëria dhe Kroacia ia dolën të bëhen anëtare të NATO-s në prill të këtij viti, Maqedonia nuk ia doli mbanë duke qenë se Greqia vuri veton në aplikimin e këtij vendi, për shkak të konfliktit për emrin. Ndërkohë që vendimi për Gjeorgjinë dhe Ukrainën është shtyrë deri në Dhjetor.
    Zhvillimi
    NATO u krijua pas Luftës II Botërore në një atmosferë ankthi, veçanërisht ndaj zgjerimit sovjetik në Evropë. Rënia e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991 e si pasojë dhe shpërbërja e Paktit të Varshavës e la NATO-n pa një qëllim të qartë. Në fund të vitit 1995 për herë të parë ajo organizoi një Forcë Shumëkombëshe Implementimi (Ifor), nën mandatin e Kombeve të Bashkuara për të implementuar aspektet ushtarake të marrëveshjes së paqes boshnjake. Në vitin 1999 aleanca ndërmori një fushatë 11-javore sulmesh ajrore ndaj Serbisë për të nxjerrë forcat serbe nga Kosova. Sulmet ishin veprimet më të mëdha ushtarake që kishte ndërmarrë ndonjëherë NATO dhe për herë të parë përdori forcën ndaj një shteti sovran pa aprovimin e OKB-së. Në vitin 2003 NATO mori veprime jashtë Evropës për herë të parë kur ndërmori komandën e forcave paqeruajtëse në kryeqytetin afgan, Kabul.
    Ndryshimi i marrëdhënieve
    Pas rënies së Bashkimit Sovjetik në vitin 1991 NATO ndërmori një sërë hapash për të ndërtuar marrëdhënie të reja me ish-vendet e Traktatit të Varshavës. Në vitin 1994 NATO u ofroi këtyre vende lidhje të limituara në formën e programit të Partneritetit për Paqe duke u dhënë atyre mundësinë të jenë pjesëmarrëse me shkëmbim informacioni, stërvitje të përbashkët dhe operacione paqeruajtëse. Këshilli i Përhershëm i Përbashkët “NATO-Rusi” u themelua në maj të vitit 1997 për t’i dhënë Rusisë një rol konsultues në diskutimin e çështjeve me interes të përbashkët. Edhe pse Moskës iu dha një zë ajo rrallë ndjente se dëgjohej me të vërtetë. Frika e Rusisë u intensifikua në vitin 1999, kur Republika Çeke, Hungaria dhe Polonia u bënë vendet e para të ish-bllokut sovjetik që iu bashkuan NATO-s.

    Marrëdhëniet me Rusinë dhe vendet e tjera 

    Sulmet e 11 shtatorit 2001 në SHBA janë parë si një moment shumë i rëndësishëm për NATO-n. SHBA nuk e përfshin aleancën në fushatën ushtarake që pasoi, edhe pse sekretari i Përgjithshëm, George Robertson, menjëherë bëri thirrje për Artikullin Pesë të Kushtetutës së NATO-s, që e konsideron sulmin ndaj një vendi si një sulm ndaj të gjithëve. Reagimi mbështetës i Rusisë pas sulmeve rezultoi të ishte një katalizator i zbutjes së marrëdhënieve me Moskën. Krijimi i Këshillit “NATO-Rusi” u krye në maj të vitit 2002. Ky këshill i jep Rusisë një rol të njëjtë me vendet anëtare në politikat e vendimmarrjes kundër terrorizmit dhe kërcënimeve të tjera të sigurisë. Sidoqoftë, marrëdhënia me Rusinë vazhdon të jetë problematike. Marrëdhëniet morën një kthesë aspak të mirë gjatë konfliktit Rusi-Gjeorgji në gusht të vitit 2008. NATO që e kishte shtyrë diskutimin për anëtarësinë e Gjeorgjisë deri në dhjetor, njoftoi se marrëdhëniet me Rusinë do të pezulloheshin derisa Moska të tërhiqte gjithë trupat nga Rusia.
    Zënkat mes Gjermanisë, Francës dhe SHBA-së gjatë pushtimit të vitit 2003 të Irakut shkaktuan një prej krizave më të mëdha në historinë e NATO-s. Vetë aleanca nuk luajti rol në pushtimin edhe pse shumë prej vendeve ishin pjesëmarrëse. 

     

    Përgatiti: Blendina Cara

  • Profesor Kristo Frasheri rrefen "Qyteterimin e shqiptareve"

    Nga Ben Andoni

    Prof. Dr. Kristo Frasheri
    Jo. Nuk do te ndalet. Se fundi, per lexuesin eshte libri "Qyteterimi shqiptar" nga Antikiteti deri ne Kohet e sotme, qe mban siglen e tij. Profesor Kristo Frasheri ka vendosur qe te sjelle pak nga pak te gjithe punen e tij, e cila duhet thene se do me shume se nje kohe fizike njerezore te behet. Por, per Profesor Kriston, kjo ka pak rendesi. Ai e ka tejkaluar kete kohe me punen e tij te madhe. Me e rendesishmja eshte te thuhet ajo qe sipas tij, duhet te shprehet me zell dhe force nga profesionistet.

    Punet e tij te fundit

    Libri i fundit, botim i Akademise se Shkencave, eshte prej pak ditesh ne shtyp dhe meton te hedhe nje fashe drite mbi te ashtuquajturin Qyteterimin shqiptar, qe nga Antikiteti dhe deri ne Luften e Dyte Boterore. Per fat, Profesor Kristo, vec bagazhit te madh profesional ka qene nje pjesemarres aktiv i kesaj lufte, si anti-fashist me arme ne dore. Ky detyrim moral ndaj te vrareve te shumte te kesaj lufte, por me shume nderimi per nje kauze, qe politikanet shqiptare sot e anashkalojne, e kane bere qe ketij kapitulli, ne fund te librit te tij, t'i dedikohet me shume.

    Por, edhe ketu nuk ndalet. Se shpejti, eshte duke pergatitur dhe do te jete para publikut "Historia Antike e Kosoves", por e pare me nje kendveshtrim tjeter dhe duke rrefyer ne nje fare mase dhe ate qe deri me sot, historianet shqiptare ua besojne thjesht gjykimit te historianeve dhe gazetareve te huaj per autoktonine e shqiptareve ne keto vise. Dhe, fill, pas saj, do te jete dhe nje vellim kushtuar "Mesjetes kosovare", nje pune titanike, me nje bibliografi teper te pasur, qe do te ndricoje ate periudhe aq te perfolur deri me tani nga historianet sllave.

    Ndersa, ajo qe ia vlen, te permendet eshte dhe nje perpjekje e njekohshme e autorit, per te freskuar idete dhe te vertetat qe lidhen me Skenderbeun. Duke marre shkas nga amullia dhe nga perfshirja e shume aktoreve jo profesioniste ne debatin pas botimit te librit te Schmitt per Skenderbeun, ai ka vendosur qe te rrefeje edhe te sqaroje serish tezat ne lidhje me te, duke treguar dhe shume nga gabimet e debatit te sotem.

    Nuk ndalon ketu. Edhe pse, profesor Kristo preferon qe te flase gjithmone e me pak, sepse i duhet kohe per pune dhe jo per fjale. Kush ka fatin te shikoje shtepine e tij, e di se jane ende shume e shume doreshkrime, qe duhet te dalin. I vetmi merak i tij, kuptohet, mbetet indiferenca dhe padituria ne mase e shqiptareve qe shume gjera i shikojne ne menyre krejt siperfaqesore.

    Si e nisi

    Ne vitin 1949 do te ishte Aleks Buda, shef i seksionit te historise ne Institutin e Shkencave ne Tirane, qe do te ndihmonte atehere te riun Kristo. I dha nje teme, qe te ndiqte "Mbi rolin e fshataresise ne historine e Shqiperise ne vitet 1912-1939". Kjo rezultoi e mbare. Vete Frasheri i shtoi dhe "Luften e Vlores 1920". Lidhja ndermjet dy burrave do te ishte e vazhdueshme dhe do te vazhdonte deri ne momentet, qe Buda i ndjere do te nderronte jete ne vitin 1993. Nga vjeshta e vitit 1951 dhe duke vazhduar deri ne vitin 1955, Buda e perfshiu ate ne grupin e historianeve, qe nen drejtimin e Institutit do te hartonte "Historine e Shqiperise". Ndersa ne prill te vitit 1953, ai do te shkeputej nga Banka e Shqiperise, ku punonte deri atehere- per te kaluar perfundimisht ne Institutin e Shkencave shqiptare ne sektorin e "Historise se Shqiperise".

    Dhe, erdhi koha per Skenderbeun. "Erdhi nje moment dhe fillova te dyshoj per disa te dhena qe ka bibliografia mbi Skenderbeun. Burimi kryesor i historise se Skenderbeut ka qene per shume shekuj Marin Barleti. Ai eshte nje burim, por ai eshte nje burim tregimtar. Barleti nuk eshte nje burim dokumentar. Domethene, thjesht mbeshtetet mbi dokumente te kohes. Ai mund ta kete pare heroin, por ne ate kohe ka qene i vogel, sepse ka qene ne Shkoder dhe Skenderbeu ka kaluar vetem nje here ne Shkoder. Ca me teper, ai e thote vete, qe une e kam hartuar kete liber nga tregimet, qe me kane thene bashkeluftetaret e tij. Ne fushen e historiografise ka kritika, qe ne shekullin e XIX per Barletin. Sipas Jorges, Skenderbeu nuk ka qene ndonje figure e madhe, por ka qene pena e Barletit, qe e ka bere te madh. Ka dhe te tjere, qe e ulin figuren e tij". Kjo ishte koha qe ne vitet 1980 mendoi: "A mund te behet nje histori e Skenderbeut pa Barletin dhe ne qofte se mund te behet pa Barletin, si mund te dale Skenderbeu. A do te kishte valle ato permasa te madheshtise se tij?"

    Keto kane mbetur pas, sepse Profesor Kristo, punon me nje plan, qe ai e ka te fiksuar mire ne koke: Do te punoje deri kur te mundet dhe do te jete gjithmone i ndershem ne punen e tij sepse "Ndershmeri profesionale do te thote per historianin, qe ai te trajtoje temen sipas bindjeve qe ka formuar gjate studimit te thelluar te fakteve dhe proceseve, qe kane lidhje drejtperdrejt ose terthorazi me temen qe trajton". Dhe, profesori ka treguar se eshte jo vetem i ndershem, por edhe se mbetet shume shqiptar.

    {Koha Jone}

Abonohu:
Adresa e-mail