Gjyqësori

Gjithçka nga fusha e drejtësisë, aktualitet apo evenimente etj...

Bëj një postim
  • Mbrojtja e të drejtës për të jetuar – Si drejta më themelore e njeriut

    Mbrojtja e të drejtës për të jetuar – Si drejta më themelore e njeriut

    Prof. Dr. Ismet Elezi

    Problemi i mbrojtjes së jetës së njeriut nga vrasjet, në përgjithësi, dhe ato për hakmarrje e për gjakmarrje, në veçanti, paraqet rëndësi të madhe historike, politike-shoqërore, juridike e praktike.Vrasjet janë krime të rënda që prekin të drejtën për të jetuar, si e drejta  më  themelore  e  njeriut,  e  mbrojtur  në  Deklaratën  Universale  të Asamblesë  së  Përgjithshme  të  OKB  (1948),  me  Konventën  Europiane (1950) dhe me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë (neni 21).Pikërisht se vrasjet janë plagë e rëndë shoqërore, që nga lashtësia kanë  tërhequr  vëmendjen  e filozofëve,  të shkrimtarëve, të sociologëve, juristëve e të mendimtarëve të tjerë.Për gjakmarrjen në Shqipëri, e cila në të kaluarën ka shuar familje të tëra, kanë shkruar  shumë autorë të huaj, e sidomos albanologët e njohur J.G.Hahnn-i, F.B. Nopça, E. Durhani, S. Villari, G. Kasteletti, si dhe disa autorë të tjerë të kohës sonë.Me këtë problem të rëndësishëm janë marrë edhe rilindësit tanë të mëdhenj, si: S.Frashëri, P.Vasa, Z. Jubani, J.Vreto, A.Drenova, At Gjergj Fishta e deri në ditët tona shkrimtari i shquar I.Kadare dhe mjaft studjues të tjerë  në  Shqipëri  e  në  Kosovë.  Trajtimi  i  çështjes  është  bërë  nga këndvështrime të ndryshme, sepse mbrojtja e jetës së njeriut nuk ka qenë e nuk është kudo e kurdoherë e njëllojtë.Studjuesit  shqiptarë  në  Shqipëri  e  në  Kosovë  nisen  nga  teza themelore  se   vrasjet   për  gjakmarrja  janë  fenomen  historiko-shoqëror. Ligjësitë  e  përgjithshme  të  lindjes  dhe  të  evolucionit  të  tyre  janë  të përbashkëta,     pa      mohuar           veçoritë       vendore.      Në     kohët e lashta,     në formacionet  parashtetërore,   gjakmarrja  ishte  mjet  i  vetëmbrojtjes.  Në rendin patriakal fisnor mori përhapje të gjerë,  ndërsa  në Mesjetë filloi të kufizohej sipas parimit të talionit “sy për sy”, “dhëmb për dhëmb”.

    Ky proces vazhdoi në shekujt e mëvonshëm deri në zhdukjen e plotë të saj. Vrasjet për  gjakmarrje nuk kanë qenë vetëm fenomen shqiptar, por kanë pasur karakter ndërkombëtar. Ato kanë ekzistuar, në kohë të ndryshme në vende të tjera të botës, si: në Azi, në Arabi, te hebrejtë, në Greqinë e vjetër, në Romën e vjetër, te gjermanët, te sllavët, në Kaukaz, në Korsikë e gjetkë. Diku ato janë zhdukur më herët e diku më vonë.Veçoria e Shqipërisë qëndron në faktin se vrasjet për gjakmarrje vazhduan në disa  zona më gjatë, për shkaqe të brendshme e të jashtme, objektive e subjektive.Ndër  këto,  më  kryesoret  janë:  Ekzistenca  për  shumë  shekuj  e marrëdhënieve  patriakale-fisnore,  organizimi  vetëqeverisës,  krijimi  me shumë vonesë i shtetit të pavarur shqiptar (28 nëntor 1912) dhe i së drejtës pozitive;          prapambetja e      përgjithshme        social-ekonomike, arsimore     e kulturore, forca e madhe e mentaliteteve të së kaluarës, si dhe pushtimet e gjata të huaja.Shkenca shqiptare, mbështetur me përvojën shekullore të popullit shqiptar, kundërshton si të pabazuar pikëpamjen e atyre autorëve të huaj, tëcilët  shprehen  se  gjakmarrja,  gjoja,  është  veçori  biologjike,  racore  e shqiptarëve.Gjakmarrja është dukuri sociale që ka një fillim e mbarim dhe nuk është  fatalisht  e  pashmangshme.  Evolucioni  i  kufizimit  të  gjakmarrjes shihet  qartë  në  të  drejtën  zakonore  penale  të  shqiptarëve,  në  kanunet mesjetare. Kështu psh, në Kanunin e Lekë Dukagjinit parashikohet rregulli se vetëm dorasi binte në gjak, (paragrafi 898) “gjak për gjak”, “gjaku shkon për gisht”. Ky rregull është shprehur edhe në Kanunin e Skënderbeut, në Kanunin  e  Labërisë   dhe  në  kanunet  vendore.  Gjithashtu,  në  kanune parashikohej  në  vend  të  vrasjes  për   gjakmarrje,  shpërblimi  i  gjakut (compositio). Në kundërshtim me realitetin objektiv, autorë të ndryshëm të huaj, kundërshtarë të kombit shqiptar, janë shprehur se, gjoja, gjakmarrja buron nga psiqika e shqiptarit, se shqiptarët janë komb barbar, etj.Në  parathënien  e  Kanunit  të  Lekë  Dukagjinit,  At  Gjergj  Fishta thoshte se: “Vrasja,  sipas Kanunit, dënohej, por, duke mos pasur shtet e gjyqe,  i  lihej  shteg  vetëgjyqësisë,   gjakmarrjes  individuale,  si  mjet  i vetëmbrojtjes”.  Që  këtej,  Fishta  nxjerr  konkluzionin  se  “asht  gabim të thuhet që të marrunit e gjakut shënon barbarinë e kombit shqiptar”, por buron  nga do mdorje që nuk varen prej shpirtit të këtij kombi, por prej organizimit shoqëror të tij. Rol të madh në mbrojtjen e jetës së njeriut dhe kufizimin e gjakmarrjes në të kaluarën ka  luajtur  instituti i besës dhe i ndorjes,  si  bazë  e  ndërmjetësimit  të  pajtimit,  besëlidhjes  kolektive  në kuvendet tradicionale nga Jugu në Veri e deri në Kosovë e në Mal të Zi.Faktet historike tregojnë se gjakmarrja në Shqipëri,  në kushtet e ekzistencës së  shtetit  të së drejtës pozitive, ka shkuar vazhdimisht drejt kufizimit  dhe  zhdukjes  në  pjesën  më  të  madhe  të  vendit.  Proçesin  e zhdukjes e provoi realiteti shqiptar nga vitet ’60-’90 –të, si dhe përvoja e shqiptarëve të Kosovës e në Mal të Zi. Për këtë dëshmojnë edhe të dhënat statistikore:Në  vitet  1930-1938  nga  1948  vrasje  të  gjykuara  –  42  %  ishin  për hakmarrje e për gjakmarrje.

    1939 – 1944 nga 764 vrasje të gjykuara, 37 % ishin për këto motive.

    1945-1955 –         153 vrasje ose      – 13 %

    1956-1960 –         1.11 % për hakmarrje e gjakmarrje

    1960-1990 u zhdukën krejtësisht


    Vazhdo leximin

  • Mbrojtja e të drejtës së jetës në Kodin Penal përballë dukurisë së gjakmarrjes

    Prof.asc.Dr. Skënder Kaçupi

    Në  një  shoqëri  demokratike  vihet  në  plan  të  parë  mbrojtja  e  të drejtave dhe lirive  themelore të njeriut e posacërisht e të drejtës për të jetuar, sepse jeta është e pakrahasueshme  dhe e pazëvendësueshme me asgjë tjetër. Për këtë arsye Kodi Penal siguron mbrojtje juridiko-penale të të  drejtës  së  njeriut  për  të  jetuar,  me  anën  e  parashikimit  të  një  varg dispozitash të llojeve të ndryshme të krimit të vrasjes dhe të dënimeve penale  për  secilën  prej  tyre.  Megjithëkëtë  mbrojtje  të veçantë,  realiteti shqiptar në këtë drejtim është i dhimbshëm, pasi numri i vrasjeve e sidomos ato për motive hakmarrjeje është i madh, megjithëse trashgimia kulturore e shqiptarve      është  e        pasur me vlera   të padiskutueshme   civilizimi     i humanizmi. Dukuria e gjakmarrjes, ndonëse ka ekzistuar në jetën e shqiptarëve, ka pasur një shtrirje më të gjërë hapësinore, duke përfshirë edhe popujt e tjerë ballkanikë e mesdhetarë  dhe një shtrirje kohore edhe pas Luftës së Dytë Botërore, por në Shqipëri vitet e fundit u ringjall  me përmasa të frikëshme. Kjo për arsye se shoqëria shqiptare nuk ka arritur të shndërrohet plotësisht në një shoqëri të civilizuar.Shqipëria ka qënë e detyruar në vazhdimësi të përballet me luftra të shumta,duke përballuar   pushtimet   e        ndryshme   të       mbrohej nga shkombëtarizimi, humbja e vlerave të trashgimisë kulturore shqiptare, të cilat i sollën cungime të territorit, varfëri ekonomike, ndikim të kulturave të feve të panjohura për  të.

    Vazhdo leximin

  • Autonomia e zbatimit të ligjit komunitar - Iva Zajmi

    Iva Zajmi

    Ky punim flet për doktrinën e Gjykatës Europiane të Drejtësisë mbi autonominë e rendit ligjor komunitar në raport me rendin ligjor të brendshëm të vendeve anëtare por edhe me të drejtën ndërkombëtare publike në përgjithësi. Ligji europian i njohur ndryshe si acquis communautaire përfshin traktatet e BE dhe KE, legjislacionin dytësor të miratuar nga institucionet europiane, parimet e përgjithshme të ligjit europian të përpunuara nga Gjykata Europiane e Drejtësisë si edhe marrëveshjet ndërkombëtare ku Komuniteti ose BE janë palë. Legjislacioni europian përpunohet nga institucionet europiane të cilat ruajnë një status të pavarur apo autonom në punën e tyre nga qeveritë e vendeve anëtare. Pra legjislacioni europian i miratuar kryesisht prej institucioneve të BE është relativisht i pandikuar prej qeverive kombëtare, por del me qëllim për t’u zbatuar prej tyre, duke u inkorporuar në ligjin e brendshëm. Ligji europian zbatohet nga organet kombëtare të pushtetit, por interpretohet në mënyrë përfundimtare nga Gjykata Europiane e Drejtësisë. Gjykata Europiane e Drejtësisë e ka interpretuar ligjin komunitar si bartës të dy cilësive kryesore: efektit të drejtpërdrejtë dhe superioritetit ndaj legjislacionit të brendshëm të zakonshëm. Këto cilësi i gëzojnë edhe marrëveshjet ndërkombëtare të nënshkruara nga BE apo KE me vende jo anëtare. Në këtë kuadër kjo paraqitje synon të shtrihet edhe në nivelin e zbatimit dhe efektet që sjell Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit mes Shqipërisë dhe BE si në rendin ligjor komunitar por edhe në atë kombëtar të Shqipërisë.

    Vazhdo leximin

  • Historia e Gjykatës së OKB-së për krimet e luftës në ishJugosllavi

    Ish udhëheqësi ushtarak i serbëve të Bosnjes, gjenerali Ratko Mlladiç, është i pandehuri më i fundit që del para Gjykatës Ndërkombëtare të Kombeve të Bashkuara për krimet e luftës në ish Jufosllavi me seli në Hagë. Korrespondenti i Zërit të Amerikës, André de Nesnera i hedh një vështrim historisë së gjykatës dhe punës së saj. Gjykata e Hagës për ish Jugosllavinë u krijua nga Këshilli i Sigurimit i Kombeve të Bashkuara në maj të vitit 1993 për të nxjerrë para drejtësisë personat e akuzuar për krime të kryera gjatë konfliktit të Bosnjes në periudhën 1992-1995. Llogaritet se 100 mijë njerëz u vranë dhe 2 milion të tjerë u shpërngulën si pasojë e luftimeve.

    Vazhdo leximin

  • Vazhdojnë trajnimet e gjyqtarëve dhe prokurorëve

    Instituti Gjyqësor i Kosovës filloi trajnimin e gjeneratës së katërt të prokurorëve dhe gjyqtarëve. Kandidatët morën zotimin e përfaqësuesve të institucioneve për krijimin e kushteve për punë dhe garantimin e pavarësisë së gjyqësorit.
    Presidentja Atifete Jahjaga kërkoi nga këta gjyqtarë dhe prokurorë të ardhshëm që të kryejnë punën e tyre me profesionalizëm dhe integritet duke iu kujtuar atyre se si presidente e vendi ka mandat kushtetues që të garantojë pavarësinë e sistemit gjyqësor. Trajnimet të cilat i bënë Institituti Gjyqësor i Kosovës në të ardhmen do t’ i bëjë Akademia e Drejtësisë për të cilën ministri i drejtësisë Hajredin Kuçi tha se do të funkisonalizohet në një të ardhme të afërt. Përfaqësuesit e sistemit gjyqsorë e vlerësuan fillimin e trajnimit të prokurorëve dhe gjyqatërve të ardhshëm si një proces të rëndësishëm pasi me përfundimin e suksesshëm të trajnimit do të plotësojnë vendet e zbrazëta për prokurorë dhe gjyqtarë.(RTK)
  • Franca premton trajnimin e prokurorëve të Kosovës

    Republika e Francës premtoi trajnimin e prokurorëve të Republikës së Kosovës, me qëllim luftimin sa më të suksesshëm të krimit të organizuar....
    Delegacioni i Prokurorisë së Shtetit dhe Prokurorisë Speciale të Republikës së Kosovës, që janë për një vizitë pune në Paris është takuar me drejtoreshën për çështje penale dhe amnisti, Maryvone Caillibotte. Në këtë takim është biseduar për mënyrën më të mirë për rritje të bashkëpunimit në mes prokurorëve nga Republika e Kosovës dhe prokurorëve nga Franca. Kryeprokurori i Shtetit, Ismet Kabashi tha se realizimi i kësaj vizite do ta lehtësoj këmbimin ndërkombëtar të informatave në mes të dy shteteve, me qëllim të luftimit më të suksesshëm të krimit të organizuar dhe të këmbimit të përvojave të dy prokurorëve. Ndërsa, Maryvonne Caillibotte tha se realizimi i kësaj vizite është një hap i mirë për thellimin e bashkëpunimit ndërmjet Kosovës dhe Francës. Delegacioni nga Prishtina gjatë ditës është pritur edhe nga Francois Falletti, prokuror i përgjithshëm në Gjykatën e Apelit në Paris. Kryeprokurori i Shtetit në të gjitha këto takime ka marrë premtimin e palës franceze se do t’ i ftojnë prokurorët nga Kosova në Francë, për t’ i trajnuar në luftimin sa më të suksesshëm të krimit të organizuar (RTK)
  • Spahiu: Imuniteti i politikanëve, tabu që duhet thyer

    Nënkryetari i Këshillit të Lartë të Drejtësisë, Kreshnik Spahiu, deklaroi sot se imuniteti i politikanëve dhe zyrtarëve është një tabu që duhet thyer nga gjyqësori shqiptar. Deklarata është bërë aktivitetin e organizuar nga USAID për forcimin e sistemit të drejtësisë nënkryetari i KLD-së Spahiu duke i mëshuar faktit për një kufizim të imunitetit të gjyqtarëve dhe politikanëve theksoi se imuniteti mbetet pengesë për luftimin me sukses të korrupsionit në Shqipëri. Ligji aktualisht parashikon se gjyqtarët nuk mund të hetohen pa u hequr imunitetin edhe nëse ka pova për korruptimin e tyre. Për ti hetuar ata prokuroria duhet të kërkojë autorizim. Nënkryetari i KLD Spahiu tha se ngritja e Gjykatës Administrative është nevojë imediate.
  • Krimet monstruoze të "Çakallëve"

    Toplica Miladinoviq, i njohur me nofkën “ Top” , i lindur në Rakosh të Pejës, tani pensionist ushtarak, për rreth tri orë ka treguar për organizimin dhe mobilizimin ushtarako-policor në qytetin e Pejës gjatë vitit 1999. Ai është i akuzuari i parë dhe në bazë të aktakuzës ka dhënë urdhra për vrasje të ndryshme në masakrën e Qyshkut në Pejë. Megjithatë, Miladinoviq ka mohuar të gjitha akuzat lidhur me këtë ngjarje. “ Nuk e kam ditur që ka ndodhur kjo ngjarje derisa jam arrestuar...” , ka thënë ai në Gjykatën Speciale për Krime të Luftës në Beograd. Ka mohuar të ketë lidhje edhe me grupin e njohur si “ Shakalli” . Ai ka treguar se mobilizimi i njerëzve ka zgjatur disa ditë më shumë sesa procedurat e parapara, ndërkaq për vullnetarët ka pasur një procedurë të veçantë. Ka pranuar se ka qenë në Qyshk, por para kësaj ngjarjeje, dhe nuk e di çfarë ka ndodhur.

    Vazhdo leximin

  • Raporti, KLD: "Mëkatet" e gjyqtarëve

    Zbardhen detaje të inspektimit: Abuzime të shumta në gjykatat e Tiranës, Gjirokastrës, Durrësit e Vlorës

    Këshilli i Lartë i Drejtësisë ka përfunduar inspektimin e beftë në gjykatat e Shqipërisë, duke gjetur dhjetëra shkelje, ndërsa një raport përfundimtar do të përgatitet në ditët në vijim. Burime konfidenciale nga zyra e inspektimit në KLD deklarojnë se janë gjetur shkelje në gjykatat e Gjirokastrës, Vlorës, Durrësit, Elbasanit dhe Tiranës.

    Vazhdo leximin

  • Enver Hasani përfundimisht lë postin e Rektorit të UP-së

    Enver Hasani përfundimisht lë postin e Rektorit të UP-së

    Që nga sot rektori i Universitetit të Prishtinës Enver Hasani lë këtë post për të shkuar në Gjykatën Kushtetuese të Kosovës, si anëtar i saj. Senati i UP-së në një mbledhje të veçantë, falënderoi rektorin për të arriturat e deritanishme në modernizimin e UP-së dhe i ndau atij një mirënjohje për punën dhe suksesin e treguar si rektor për tri vite me radhë.

    Vazhdo leximin